عرضه شده و شيطان و پيروان انسى و جنّى وى را در آن نصيبى نباشد . و ممكن است دين به معناى طاعت و انقياد باشد ، يعنى بجنگيد با اطاعت و انقياد مطلقى در تمام جامعه كه در برابر فرامين خدا باشد تا احدى را فرمان استقلالى در مقابل او نباشد .
« فَإِنِ انتَهَوْا فَلَا عُدْوَ نَ إِلَّا عَلَى الظلِمِينَ »
مقابله به مثل با كفار و عدم آغاز جنگ
يعنى : پس اگر مشركان از آيين خود و مبارزهء با مسلمين در راه آن باز ايستادند - يعنى اگر ايمان آوردند و تسليم شدند - بر آنها تعدّى نخواهد بود ، زيرا تعدّى به عنوان قتال ابتدايى براى دعوت به اسلام يا تعقيب گسترده براى كشتن يا كيفرهاى ديگر ، فقط بر ستمكاران است ، كسانى كه با شرك و كفر و افساد ، بر خود و ديگران ستم مىكنند .
الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ ( 194 )
وَ أَنْفِقُوا في سَبيلِ اللّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ ( 195 )
لغت و اعراب :
الشهر الحرام الف لام آن جنس است . حرام : ممنوع به منع شرعى يا عقلى ، يا ممنوع تكوينى مانند غير مقدور . و حرام و حرمت چيزى كه مصونيت و احترام دارد و هتك حرمتش ممنوع است . الشهر مبتدا و بالشهر خبر آن است . قصاص : پىجويى و تعقيب شىء . الحرمات قصاص مبتدا و خبر است به تقدير « ذو قصاص » ، و حرمات جمع حرمت است . بايديكم « باء » زائده و « أيديكم » به معناى « أنفسكم » و مفعولٌبه است ، و يا آن كه « باء » سببيّه و « أنفسكم » محذوف است به تقدير « بأيديكم أنفسَكم » . احسان لازم و متعدى استعمال مىشود . تهلكه - به تثليث لام - مصدر است به معناى هلاكت و مرگ .
تفسير :
« الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ »
يعنى : ماه حرام در برابر ماه حرام است .