توان روزه را دارند واجب است در صورتى كه روزهء خود را بخورند فديه دهند ، يعنى طعامى به مسكينى به عنوان كفّاره بدهند . و اگر اطاقه به معناى توانِ با مشقّت باشد يا همزهاش براى سلب باشد ، معناى آيه چنين است : و بر كسانى كه روزه را با زحمت و مشقّت مىگيرند يا توان روزه از آنها سلب شده است واجب است فديهاى ، يعنى دادن طعام به فقيرى . و اين اشخاص كسانى مانند ناتوانان جسمى يا زنان باردار يا زنان شيرده يا مردان و زنان سالمند هستند .
بنابر معناى اول ، مراد از فديه و دادن طعام ، كفّارهء سهگانهء تخييرىِ خوردنِ روزهء رمضان است كه يكى از سه خصلتِ عتق و اطعام و صيام ذكر شده ، و بنابر معناى دوم ، مراد از فديه ، كفارهء شصت مُدّ است كه در صورت امكان براى هر روز دو مدّ داده مىشود و اگر امكان نداشت يك مدّ ، خواه به يك فقير يا بيشتر . و البته معناى اول مرجوح است . و بنابر هر دو معنا ، طعام مسكين به نحو ابهام ذكر شده و ايضاحش حواله به خارج شده است .
« فَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَّهُ »
يعنى : پس اگر كسى به ميل خود بر كار خيرش - بر مقدار طعام هر مسكينى يا بر تعداد مساكين - بيفزايد براى او بهتر است .
« وَ أَن تَصُومُوا خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ »
يعنى : و روزه گرفتن هر چند زحمت و مشقت داشته باشد براى شما از نظر صلاح فردى و تكامل روحى و تقويت روانى و از نظر مصالح اجتماعى بهتر است اگر بدانيد .
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَريضًا أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّامٍ أُخَرَ يُريدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 185 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 194
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٩٤