به قصد تقرّب به حق . ايّاماً منصوب است به تقدير « صوموا » . طاقَ الشىء و أطاقه : قادر شد بر آن . فديةٌ طعامُ ، طعام بَدَل از فديه است . تَطَوَّعَ الشىءَ : آن را افزون بر لزوم انجام داد .
تفسير :
« يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ »
حكم روزه و فلسفهء آن
ظاهر اين دو آيه و آيهء بعد اين است كه روزه بر همهء ملتهاى گذشته از آدم و نخستين گروه از نسل او تا روز نزول اين آيات واجب بوده است ، پس اين عمل از عبادتهاى اوليه و از قديمترين نوع پرستش در ميان بشر است و جزء دين الهى است كه ثابت و از لوازم وجود بشرى است نه جزء شرايع كه قابل تغيير است ، و اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : نخستين فردِ « الذين من قبلكم » آدم است . و در برخى از روايات آمده كه روزه تنها بر پيامبران گذشته واجب بوده است . و از اين آيات بر مىآيد كه روزهء امتهاى گذشته نيز همين روزهء اسلامى در ماهى معيّن و شرايطى معيّن بوده و تفصيل اين مطلب در روايات است .
و بالجمله خدا مىفرمايد : اى كسانى كه به آخرين شريعت آسمانى - يعنى اسلام - ايمان آوردهايد ، بر شما روزه نوشته شده - يعنى نخست در لوح محفوظ و سپس در اين كتاب كريم - همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما بودند نوشته شده بود . پس روزه از احكام اصيل و دعائم دين و از اصول و اركان فروع شريعت است .
« لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ »
يعنى : حكمت در تشريع آن علاوه بر مصالح كامنهء ديگر اين است كه روح شما تقوا و نفس شما پروا يابد و شما ملكهء پرهيز از گناه و مشتهيات نفسانى پيدا كنيد .
« أَيَّامًا مَّعْدُودَ تٍ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ »
يعنى : در روزهاى معدودى كه يك ماه است به نام ماه رمضان و يك دوازدهم سال است روزه بگيريد . پس اگر كسى از شما مريض باشد يا در سفر باشد روزهء خود را بخورد و تعدادى از روزهاى ديگر - يعنى به همان مقدار كه افطار كرده - روزه بگيرد .
« وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ »
اطاقه اگر به معناى توان مطلق است تقدير كلام اين است « اذا أفطروا فدية » يعنى : و بر كسانى كه