تبديل مىكنند نه بر وصيت كننده ، در صورتى كه توصيهء او صحيح بوده باشد . يعنى او در قيامت پاداش وصيت عمل شده را مستحق خواهد بود ، زيرا خداوند ، شنوا و داناست .
« فَمَنْ خَافَ مِن مُّوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ »
اين آيه ، نظير استثنا از آيهء سابق و متعرض مواردى از جواز تبديل است . و مراد از خوف ، بيم مقرون به علم است ، و معنى آيه اين است : پس اگر كسى از وصيت كنندهاى ترس گرايش به باطل پيدا كرد ؛ يعنى پس از وقوع وصيت و مرگ موصى و حصول اختلاف ميان ورثهء ميّت و موصى لَهُم و موصى اليهم كسى علم پيدا كرد كه موصى هر چند اشتباهاً بهسوى باطل رفته يا از او توصيهء حرامى سر زده ، پس ميان آنها به وسيلهء تغيير وصيت صلح داد ؛ مثلًا ديد موصى همهء مال را به غير وارث وصيت نموده ، وى آن را تبديل به يك سوم نمود و يا با وجود بدهى مستغرقِ مال ، برخى از آن را به كسى وصيت كرده يا به موارد حرام بخشيده ، وى اموال را از موصى اليهم و موصى لهم يا از موارد حرام گرفت و به طلبكاران يا ورّاث تحويل داد ،
« فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ »
يعنى : هيچ گناهى بر او نيست - از مصاديق تبديلكنندهء وصيت محسوب نمىشود ، بلكه كارش گاهى واجب است - همانا خداوند ، سخت بخشنده و مهربان است .
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( 183 )
أَيّامًا مَعْدُوداتٍ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَريضًا أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّامٍ أُخَرَ وَ عَلَى الَّذينَ يُطيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ( 184 )
لغت و اعراب :
كُتِب : نوشته و مقرر شد و مراد از آن در اين آيه وجوب است . صوم و صيام در لغت ، هر دو مصدر است به معنى امساك از شىء ، و در شرع امساك و تحفّظ از امور مخصوصى است از اول روز تا آخر آن
تفسير روان (فارسى) — صفحة 192
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٩٢