يعنى : مگر كسانى از آنان كه از كردهء خويش توبه كنند ، و آنچه را از عقايد و اعمال مردم فاسد كرده بودند اصلاح نمايند ، و آنچه را از آن دو كتاب به حذف و تحريف تغيير داده بودند به جامعهء خود بازگو كنند و روشن نمايند ،
« فَأُوْلئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ »
لعنت ابدى خدا بر مردگان كافر
يعنى : آنها هستند كه من به آنها عطف توجه مىكنم و توبهء آنها را مىپذيرم ، و منم كه سخت توجه كننده و توبهپذير و مهربانم .
إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ ( 161 )
خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ ( 162 )
وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحيمُ ( 163 )
لغت و اعراب :
عليهم لعنة اللَّه مبتدا و خبر و مجموعاً خبر اولئك است . خالدين و لايخفَّف هر دو حالاند از ضمير مستقر در « عليهم » . انظار : مهلتدادن .
تفسير :
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَ مَاتُواْ وَ هُمْ كُفَّارٌ »
يعنى : بىترديد كسانى كه كفر ورزيدند - يكى از اركان و اصول عقايد را از توحيد ، رسالت ، معاد و غيره ، پس از اتمام حجت ، به عناد و اصرار نپذيرفتند ؛ خواه كتمان كنندگان بيّنات و هدايت باشند ، مانند مذكورين در آيهء پيشين يا غير آنها - و در همان حال كفر مردند ؛
« أُوْلئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلئِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ »
آنها هستند كه لعنت خداوند و فرشتگان و مردم همگى - هر فرشته و انسانى كه بر كافران و ظالمان و مفسدان لعنت كند - بر آنها ثابت و مستقر است . و تقييد عذاب كفر به اينكه پس از اتمام حجت باشد ، به لحاظ اين است كه اگر كافر در اعتقاداتش جاهل قاصر باشد هر چند به همان حال