از دنيا رود محكوم به عذاب اخروى نيست ، چرا كه عذاب او عقاب بدون بيان است و شخص حكيم چنين كارى نمىكند .
« خلِدِينَ فِيهَا لَايُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَ لَاهُمْ يُنظَرُونَ »
يعنى : در حالى كه آنها در آن لعنت - در معلول و مقتضاى لعنتهاى انشائى خدا ، فرشتگان و مردم كه عذاب جهنم است - جاودانهاند ؛ هرگز عذابشان تخفيف نمىيابد ، و هيچگاه آنها را مهلتى نخواهند داد ، نه براى بازگشت به دنيا و نه توبه كردن و نه معذرت خواهى .
« وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ وَ حِدٌ »
اين آيه ، كلامى مستقل در بيان يك حكم كلى اصولى مستقل است و اشاره به توحيد ذاتى و برخى از صفات فعل حق دارد ؛ و فىالجمله با ماقبل خود كه ذكر برخى از افعال خداوند ، و با مابعدش كه بيان برخى از ادلّهء وحدت اوست رابطه دارد ، به همهء بشر مىفرمايد : خدا و معبود شما خدايى يگانه و يكتاست . يگانه و غيرقابل تجزيه در ذات ، و يگانه در الوهيت و وجوبِ وجود و جامعيتِ صفات جلال و جمال ، و يگانه در يكايك صفات كمال - زيرا در هر وصفى بدان گونه كه اوست شريكى براى او نيست ، زيرا صفت او نامحدود و صفت ديگران محدود است - و يگانه در آفريدن جهان و آنچه در آن است و در تدبير كلى امور آن ، چرا كه شركت فرشتگان در تدبير و تصرّف پس از آفرينش ، منافى استقلال و وحدت او در خلق و تدبير نيست ، زيرا ارادهء آنان گويى عين ارادهء او و مندكّ در ارادهء اوست و اختيار ، تنها از آنِ اوست ؛ و از اين روست كه آنها مريدند نه مختار .
« لَّآ إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ »
يعنى : جز او هرگز معبودى به حق و واجد شرايط عبادت و مستحق عبوديت نيست ؛ و او صاحب رحمت عامّه در دنيا حتى بر كافران و مشركان و دشمنان خويش است ( چرا كه او همهء نعمتهاى بىپايان مادّى و تمام رحمتهاى بىحدّ و حصر معنوى نظير ارسال رسولان گرام و فروفرستادن كتابهاى آسمانى و دين و شرايع و معارف را به همهء بشرها يكسان عرضه داشته و تفاوتى در بذل آنها نديده ، و پاداش متناسب اخروى را نيز براى همه تهيه كرده است ، و اين خود انسان است كه گاهى نه نعم معنوى دنيوى را مىپذيرد و نه پاداش بىحساب اخروى را و به اختيار خود كافر و مشرك و فاسق مىگردد ) و او صاحب رحمت خاصّه در آخرت براى مؤمنان است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 172
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٧٢