اقتضاى عملشان گاه گاهى سر مىزنند .
آزمون فقر و ترس و زيان بينى
و فرمود : ارواح در برزخ در قيافهء جسدهاى دنيوى هستند و با هم شناسايى دارند ، و چون روحى تازه از دنيا رسد از وى مىپرسند كه فلانى چه شد ، و فلانى چه شد ؟ اگر بگويد : در دنيايند ، به آمدنش نزد آنها اميدوار شوند ، و اگر بگويد : او مرده است ، گويند : هوى هوى ، يعنى سقوط كرده و در جهنم افتاده كه نزد ما نيامده است .
و تفصيل عالم برزخ نياز به كتابى مستقل دارد و در آيات آينده انشاءاللَّه به برخى از آن اشاره مىشود .
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ اْلأَمْوالِ وَ اْلأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرينَ ( 155 )
الَّذينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصيبَةٌ قالُوا إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ( 156 )
أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ( 157 )
تفسير :
« وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ »
خطاب به همهء كسانى است كه مورد خطاب قرآن اند از زمان نزول آن تا بقاى نسل بشر .
مىفرمايد : و حتماً و بىترديد شما را به چيزى اندك از اين امور آزمايش خواهيم كرد : « خوف » يعنى ترس از دشمن و كيد و شرّ او ، و « گرسنگى » از جهت قحطى و عوارض ديگر ، و « كاهش اموال » به واسطهء سلطه و غارت دشمن ، گرفتن و غصب نمودن سلاطين جور ، حوادث آسمانى و زيان در تجارت ، و « نقص نفوس » به كشته شدن در جنگ يا حوادث يا امراض مختلف . و اين چهار امر مهمترين و عمدهترين سبب از اسباب ناراحتىهاى بشر است ، و ذكر « ثمرات » در مرحلهء بعد است . و ممكن است مراد از ثمرات ، نبود يا فوت اولاد باشد كه ميوههاى دل انسانند و از مصاديق نفوساند ، يا كمبود ميوهجات به وسيلهء آفت درختان و بادهاى مسموم و سرماى شديد و گرماى بىموقع و هجوم حشرات و غيره .