غرض با قبله قرار دادن كعبه حاصل نمىشد ، زيرا كعبه مورد احترام مشركان نيز بود .
و نيز بيتالمقدس را كه مدتى اندك در مدينه بهسوى آن بودى براى تو قبله قرار نداديم جز براى آن كه به وسيلهء نسخ آن و تشريع كعبه بهجاى آن ، كسانى از يهود را كه پيرو رسول ما هستند معلوم كنيم و آنها را از كسانى كه عقبگرد مىكنند ، يعنى به مذهب منسوخشان برمىگردند ، تميز دهيم ، زيرا در آغاز عدهاى از يهود ايمان آوردند و چون قبله تغيير يافت به سراغ قبلهء خود رفتند و نفاق يا ضعف ايمانشان كشف شد .
« وَ إِن كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ »
يعنى : و حقيقت اين است كه قبلهاى كه بر آن بودند - بيتالمقدس - براى كسانى كه اسلام آورده بودند در مكه و مدينه دشوار و سنگين بود ، زيرا كعبه در آن محيط و در نزد اعراب ، مورد توجه عموم و قبلهء قديمى همه بود و توجه مسلمين به بيتالمقدس سخت و سنگين بود مگر بر كسانى كه خدا آنها را به درك حقايق احكام هدايت نموده است . و ممكن است ضمير « كانَتْ » به « نَقْله » و « تحويله » كه مفهوم از كلام است برگردد ؛ يعنى تحويل قبله از بيتالمقدس به كعبه براى يهود سخت و بزرگ بود ، زيرا از مصاديق نسخ بود و نسخ احكام در مذهب آنها باطل بود .
« وَ مَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ »
عدّهاى توهّم كردند كه پس از تبديل قبله به قبلهء مخالف ، ايمان آنها - يعنى از قسمت عملى ايمانشان - آن مقدار كه مشروط به قبله است نظير نماز و كشتن حيوان و دفن اموات ، محكوم به بطلان است و ضايع و هدر خواهد بود و بايد آنها را حتىالمقدور اعاده نمود .
در اين باب مىفرمايد : و هرگز خداوند بر آن نبوده و نيست كه اعمال خير شما را ضايع كند ؛ بلكه هر عملى در هر زمانى مطابق شرايط آن زمان انجام گيرد صحيح و سبب پاداش است ، زيرا خداوند به همهء مردم ، سخت رئوف و مهربان است .
قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللّهُ بِغافِلٍ عَمّا يَعْمَلُونَ ( 144 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٥٥