لغت و اعراب :
دعاى ابراهيم براى ميهمانان خدا
آمناً صفت بلد است به لحاظ اهل آن مانند « عيشة راضية » . مَن آمن بدل است از اهل ، بدل بعض از كلّ . اضطرّه الى كذا : او را مجبور و وادار كرد به آن .
تفسير :
« وَ إِذْ قَالَ إِبْرَ هِيمُ رَبّ اجْعَلْ هذَا بَلَدًا ءَامِنًا وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَ تِ »
يعنى : و به خاطر آريد هنگامى را كه ابراهيم به سرزمين خشك اطراف كعبه اشاره نموده ، گفت :
پروردگارا ، اين مكان را در آينده شهرى ايمن قرار ده ، و اهل آن را از حاصل درختان و گياهان - يعنى ميوهجات و حبوبات - روزى كن ،
« مَنْ ءَامَنَ مِنْهُم بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْأَخِرِ »
يعنى : البته كسانى از آنها را كه به خدا و روز جزا - يعنى به مبدأ و معاد و اصول عقايد ميان آن دو مانند اعتقاد به فرشتگان و رسالت انبيا و كتب آسمانى و ساير ما انزل اللَّه - ايمان آورده باشند .
در روايات است كه هيچ جبّارى قصد سوء به مكّه نكند مگر آن كه خداى جبّار او را بشكند و هلاك سازد ، چنان كه با تُبّع و اصحاب فيل كرد . و پيامبر اسلام روز فتح مكه فرمود : خداوند از روزى كه آسمانها و زمين را آفريد مكه را حرمت و مصونيت داد و همچنين بايد تا روز قيامت مصون باشد ، و براى احدى پيش از من حمله و جنگ در آن حلال نبوده و پس از من نيز حلال نخواهد شد ، و بر من نيز جز ساعتى در اين روز حلال نيست .
« قَالَ وَ مَن كَفَرَ فَأُمَتّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ »
يعنى : خدا بهعنوان پاسخ به درخواست ابراهيم فرمود : مؤمنان را از ثمرات برخوردار مىكنم ، و كسى را كه كفر ورزد اندكى در اين جهان برخوردار مىسازم ، سپس او را گرفتار آتش جهنم مىكنم و حقاً كه آنجا بد بازگشتگاهى است . زيرا از نظر وجدان ، ننگين و از ديدگاه عقل ، بسى سنگين است كه منتهاى سير تكاملى دنيوى و برزخى و اخروى موجودى مثل انسان جهنم ابدى باشد .
وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْماعيلُ رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّميعُ الْعَليمُ ( 127 )