تفسير :
لزوم يادآورى نعمتها
« يبَنِى إِسْرَ ءِيلَ اذْكُرُواْ نِعْمَتِىَ الَّتِى أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَ نّى فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعلَمِينَ »
يعنى : اى بنىاسرائيل - اى فرزندان يعقوب - آن نعمت مرا كه به شما اعطا كردهام و نيز اين نعمت را كه شما را بر جهانيان زمان خود برترى دادهام به ياد آوريد . اين آيه عيناً مانند آيهء 47 است و شرح آن گذشت .
« وَ اتَّقُواْ يَوْمًا لَّاتَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئاً »
يعنى : و از روز قيامت پروا كنيد ، روزى كه هرگز كسى از كسى چيزى را بالاستقلال كفايت نخواهد كرد ، مثلًا ثواب كارهاى نيكش را بپردازد ، يا كيفر گناهانش را ساقط كند يا تخفيف دهد ، يا حق او را از ديگران دريافت نمايد ، يا دَيْنش را بپردازد ، يا اختلافش را با كسى حل كند .
« وَ لَايُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لَاتَنفَعُهَا شَفعَةٌ وَ لَاهُمْ يُنصَرُونَ »
و از هيچ كسى به جاى جرمش بدلى پذيرفته نمىشود ، و هيچ وساطت و شفاعتى بالاستقلال سودى نمىبخشد ، و آنان - يعنى مجرمان - هرگز از طرف احدى در مقابل خداوند يارى نمىشوند .
وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنّي جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِمامًا قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظّالِمينَ ( 124 )
لغت و اعراب :
امامت ابراهيم ( ع ) و نسل او
ابتلاه : او را امتحان كرد . من ذرّيّتى در موضع استفهام و عطف است به كاف در جاعلك به تقدير « و هل أنت جاعل من ذرّيّتى اماماً ؟ » و مِن تبعيضيه است .
تفسير :
« وَ إِذِ ابْتَلَى إِبْرَ هِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمتٍ فَأَتَمَّهُنَّ »
ظاهر اين است كه قضيهء اعطاى مقام امامت به ابراهيم در اواخر عمر او و پس از تولد اسماعيل و اسحاق بوده ، و معنى آيه اين است : به ياد آوريد هنگامى كه ابراهيم را پروردگارش به وسيلهء سخنانى آزمايش نمود و ابراهيم آنها را به اتمام رسانيد . گفته شده مراد از « كلمات » امور مهم خاصّى است كه خدا به وسيلهء كلماتى آنها را از وى خواست ، مانند مبارزه با بتپرستى ، شكستن