مديدى به طول انجاميده ، بلكه كار او و شأن او دربارهء هر چيزى اين است كه هنگامى كه اراده كند آن را بيافريند جز اين نيست كه به او مىگويد : باش ، پس او بلافاصله مىباشد . حال اگر ارادهء وجود دفعى و غيرتدريجى كند مراد او دفعتاً وجود پيدا مىكند ، و اگر ارادهء وجود تدريجى كند مراد او تدريجاً موجود مىشود . دستور ايجاد آسمانها و زمين در شش روز ، تدريجى بود و مسخ بنىاسرائيل به بوزينگان به كلمهء « كونوا قردة » [ بقره ، 65 ] دفعى بود .
و ظاهر آيه اين است كه خداوند در مقام خلقت اشياء ، ابتدا كلمهء « كُن » را ايجاد مىكند ، و به وسيلهء آن متعلّق « كُن » موجود مىشود ، زيرا كه خداوند كارها را از راه اسباب جارى مىسازد « أبى اللَّه أن يجرى الامور الّا بأسبابها » . و يا آن كه مراد اين است كه « اذا أراد شيئاً كان » يعنى تا خدا چيزى را اراده كند ، موجود مىشود بدون نياز به قول و گفتن « كُن » ، و تعبير آيه براى بيان اسهل بودن كار در نزد عرف است .
وَ قالَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللّهُ أَوْ تَأْتينا آيَةٌ كَذلِكَ قالَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا اْلآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ ( 118 )
إِنّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِ بَشيرًا وَ نَذيرًا وَ لا تُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحيمِ ( 119 )
يهود و توقعات نا به جا
لغت و اعراب :
لولا حرف تحضيض و ترغيب است . كذلك متعلّق به قال است . مثل منصوب است به قالوا ى مقدّر .
تفسير :
« وَ قَالَ الَّذِينَ لَايَعْلَمُونَ »
مراد از « الذين لا يعلمون » مشركاناند كه جاهل و نادان اند و از عظمت حق و جلال واجب الوجود و كيفيت روابط او با بشرها و از معارف و حقايق دين اطلاع ندارند ، از اين رو گفتند : چرا خداوند خود با ما سخن نمىگويد همان گونه كه با فرشتگانش سخن مىگويد ؟ يا چرا براى ما آيه و