* 5 - . . . وَالْعَدْلَ تَنْسيقاً لِلْقُلوبِ وَ طاعَتَنا نِظاماً للْمِلَّةِ وَ امامَتَنا اماناً لِلْفُرِقَةِ وَالْجِهادَ عِزّاً لِلِاسْلامِ . . . « 1 »
يعنى : خداوند عدالت را براى تنظيم و ترتيب دلها بر يك رشته ، و پيروى از ما را براى نظم دادن به ملّت و امامت ما را براى در امان ماندن از پراكندگى و افتراق و جهاد را براى عزّت و سربلندى اسلام واجب فرموده است . . .
اين جملات كه نقل شد ، همه در بيان اهميت نظام بود ؛ زيرا امامت و وجوب اطاعت از امام براى تحقّق و همچنين بهتر پياده شدن نظام است و ولى امر تا آن وقت مىتواند صبر كند كه ترسى براى نظام نباشد .
بنابراين بر ولى امر لازم است كه خود ، از ارتكاب جهاتى كه باعث سستى نظام و يا از بين رفتن آن باشد ، اجتناب كرده و از پيمودن راههايى كه نظام را با خطر مواجه مىكند دورى كند . مثلًا در نصب اشخاص در پستها و مناصب كليدى ، بدون تحقيق كافى و از روى سهل انگارى و يا روى رفاقت و باندبازى و ملاحظات ديگر كه غالباً ناشى از هواى نفس است اقدام نكند . و همچنين از مسامحه و غفلت در مورد دشمنان خارجى و تصميمات و حركات آنان خوددارى كرده و نسبت به محكم كردن مرزهاى كشور اسلامى اهتمام تام داشته باشد .
و بايد نسبت به دشمنان داخلى و وضع آنان هم حساس بوده و آنها را دائماً تحت نظارت داشته باشد و نيز همواره از وضع كارمندان و برخورد آنها با مردم و عمل كردشان مطلع بوده و نسبت به شكايات مردم از مأمورين دولت بىتوجه نبوده و نارضائى مردم را كوچك نشمارد و بالاتر از همه ، وسايل رفاه و آسايش و راحتى ملت را فراهم نمايد و آنى از وضع اقتصادى و امنيت مردم غافل نباشد .
خلاصه : هرچه كه با نظام و با استحكام آن منافات داشته باشد و سرانجام نظام را با خطر مواجه كند ، بايد شديداً مورد توجه ولى امر قرار گيرد .
در حديثى از حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم چنين نقل شده است :
* 6 - مَنْ لا يَهْتَمُّ بِامْرِالْمُسْلِمينَ فَلَيْسَ مِنْهُمْ . « 2 »
هامش
( 1 ) - احتجاج طبرسى ، ط نجف ، ج 1 ، ص 134 ؛ بحار ، ج 8 ، ص 106 ؛ بلاغات النساء ، ص 16 ؛ كشف الغمه ، ج 1 ، ص 483 ؛ علل الشرائع ، ج 1 ، ص 248 ؛ كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 568 ؛ و ما مدارك اين خطبه شريفه را در كتاب « مواقف الشيعة » مشروحاً نقل كردهايم .
( 2 ) - معجم صغير طبرانى ، ج 2 ، ص 50 ؛ بحار ، ج 75 ، ص 66 ، به نقل از فقه الرضا عليه السلام ؛ سفينة البحار ، ج 2 ، ص 723 .