جانب ، پنجم بيضة البلد . . . يعنى يگانهء شهر كه بزرگِ شهر است و مردم تابع او هستند و دور او جمع مىشوند و . . . مىتواند تشبيه به تخم مرغ باشد يعنى چنان كه تخم ، اصل مرغ است . . . و بر طرف شدن تخم ، منشأ بر طرف شدن مرغ است . . . يعنى كفار مىخواهند كه تخم اسلام را از ميان براندازند و مىتواند مراد تشبيه به خُود باشد يعنى خوف باشد كه خُود از سر اسلام برخيزد ، كه اسلام را تشبيه كردهاند به شخص جنگى كه خُود بر سر دارد ، چون سر ، رئيس تن است و بدون سر ، تن را بقايى نيست و محافظت سر براى محافظت تن ، ضرورى است . و شايد مراد اين باشد كه كفار مىخواهند كه خُود را از سر اسلام كه سلطان و بزرگ آنهاست ، بردارند كه به سبب آن ، سر تلف شود و به واسطه آن ، اسلام هم تلف شود . . . به هر حال مراد علما از بيضهء اسلام در اينجا خوف از بركندن و استيصال ريشه اسلام و محل اجتماع مسلمانان است . . . شهيد در دروس مىگويد :
الّا انْ يُخافَ عَلى بَيْضَةِ الاسْلامِ وَ هِىَ اصْلُهُ وَ مُجْتَمَعُهُ مِنَ الاصْطِلامِ اوْ يُخافُ اصْطِلامُ قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمينَ . « 1 »
يعنى : مگر اينكه خطر انهدام و سقوط بيضه اسلام - و آن اساس و محل اجتماع مسلمين است - يا خطر قلع و قمع عدهاى از مسلمانان در ميان باشد .
در احاديث اهل بيت عليهم السلام نيز در مورد دفاع ، اين تعبير هست :
سَئَلَ ابَاالْحَسَنْ عليه السلام رَجُلٌ وَ انَا حاضِرٌ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِداكَ انَّ رَجُلًا مِنْ مَواليكَ بَلَغَهُ انَّ رَجُلًا يُعْطى سَيْفاً وَ قَوْساً فى سبيل اللَّهِ فَاتاهُ فَاخَذَهُما مِنْهُ وَ هُوَ جاهِلٌ بِوَجْهِ السَّبيلِ ثُمَّ لَقاهُ اصْحابُهُ فَاخْبَروُهُ انَّ السَّبيلِ مع هؤُلاءِ لايَجوُزُ . . . قالَ يُقاتِلُ عَنْ بَيْضَةِ الاسْلامِ ، قالَ : يُجاهِدُ ؟ قالَ : لا الّا انْ يُخافَ عَلى دارِالْمُسْلِمينَ . . . . « 2 »
يعنى : مردى از ابوالحسن عليه السلام سؤال كرد من هم آنجا حضور داشتم ، به ايشان گفتم : قربانت شوم مردى از دوستان شما شنيده بود كه شخصى شمشير و كمان در راه خدا مىدهد ، در حالى كه بر روش شما ناآگاه بود پيش او رفته و از وى شمشير و كمان گرفت هنگامى كه با دوستان خود ملاقات كرد به او اطلّاع دادند كه همكارى با اينان [ دولت نامشروع وقت ] جايز نيست . . .
امام فرمود : براى دفاع از مجتمع اسلام بجنگد ، سؤال كننده گفت : به جهاد بپردازد ؟ حضرت فرمود : نه مگر اينكه كشور اسلامى در معرض خطر قرار گيرد .
عبارت علل الشرايع چنين است :
هامش
( 1 ) - جامع الشتات ، ج 1 ، ص 87 ، 88 فرمايش مرحوم ميرزا را تلخيصاً نقل كرديم .
( 2 ) - وسائل ، ج 11 ، ص 20 ، به نقل از تهذيب و علل الشرايع .