يعنى : هركس به خدا و روز جزا ايمان دارد در جاهاى تهمت زا نايستد .
مَنْ جالَسَ اهْلَ الرَّيْبِ فَهُوَ مَريبٌ . « 1 »
يعنى : هركس با اهل ريبه مجالست كند خودش اهل ريبه شناخته مىشود .
. . . وَ الذُّنُوبُ الَّتي تَهْتِكُ الْعِصَمِ . . . مُجالَسَةُ اهْلِ الرَّيْبُ . « 2 »
يعنى : ( يكى از ) گناهانى كه عصمت را هتك مىكند . . . همنشينى با اهل ريب است .
. . . وَ ما دُخوُلَهُمْ فِي الدُّنْيا ؟ قالَ : اتِّباعُ السُّلْطانِ فَإِذا فَعَلُوا ذلِكَ فَاحْذَروُهُمْ عَلى دينِكُمْ . « 3 »
يعنى : امام صادق عليه السلام درباره عالم مبتلا به حب دنيا مىفرمايد :
آنها كسانى هستند كه پيروى از سلاطين مىكنند وقتى ديديد چنين كردند به منظور حفظ دينتان از آنها بر حذر باشيد يعنى در مسائل دينى به آنان اطمينان نداشته باشيد .
نظير همين روايت در كافى « 4 » در باب الْمُسْتَأْكِلُ بِعِلْمِه وارد شده و علامهء مجلسى در شرح آن فرمود :
ايْ لا تَعْتِمَدوُا عَلى فَتاواهُمْ وَ قَضاياهُمْ بِالدّينِ وَ لا تَسْأَلوُهُمْ عَنْ اشْياءَ مِنَ الْمَسائِلِ . « 5 »
يعنى : بر فتاواى آنان و قضاوتهايشان دربارهء دين اعتماد نكرده و چيزى از مسائل دينى را از آنان سؤال نكنيد .
و اين خود يكى ديگر از موارد ترتيب اثر دادن به سوء ظن است .
6 - حسين بن مهران نامهاى خدمت امام رضا عليه السلام فرستاد و آن حضرت جواب نامه او را نوشته و به اصحاب خود داد تا آن را استنساخ و حفظ كنند تا حسين بن مهران نتواند آن را پنهان كند . « 6 »
7 - بَيَّنَ عَنْ امْرَءٍ دَخيلُهُ . « 7 » ( الدَّخيلُ كُلُّ مَنْ دَخَلَ فِى الْقَوْمِ ) .
باطن مرد را از دوست و همراهش بايد شناخت . اين معنى ترجمهء منقول از كنزالعمال است .
گرچه از برخى از اين احاديث نمىشود جواز سوء ظنّ در حق چنين اشخاصى را استفاده كرد ؛ زيرا اين روايات ضرر و زيان ورود در مواضع تهمت و مجالست با اهل ريب
هامش
( 1 ) - وسائل ، ج 11 ، ص 507 ، حديث 20 از صفحات الشيعه ، ص 6 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 2 ، ص 65 .
( 2 ) - وسائل ، ج 11 ، ص 520 ، حديث 8 از معانى الاخبار .
( 3 ) - كافى ، ج 1 ، ص 46 ، حديث 5 .
( 4 ) - كافى ، ج 1 ص 46 .
( 5 ) - مرآة العقول ، ج 1 ، ص 150 .
( 6 ) - بحار ، ج 78 ، ص 350 از رجال كشى ؛ رجوع شود به مسند امام رضا ، ج 2 ، ص 431 - 439 .
( 7 ) - بحار ، ج 77 ، ص 231 ؛ در كنزالعمال ، ج 21 ، ص 135 چنين نقل شده : يُبَيِّنُ عَنْ سِرِّالْمَرْءِ دَخيلُهُ كه معناى آن روشنتر است و در ربيع الابرار نقل كرده : يُنْبى ءُ عَنْ كُلِّ امْرءٍ دَخيلُهُ .