كرده و مىفرمود : فلانى و فلانى را مىشناسيد ؟ مىگفتند آرى حضرت دستور مىفرمود تا شهود حاضر شوند ، شهود را حاضر مىكردند حضرت به آن افراد مىفرمود : اينها همان دو نفر هستند كه مأموران در مورد آنها تحقيق كردهاند ؟ اگر مىگفتند : آرى ، حضرت اسرار شهود را فاش نكرده و توبيخ و بيان عيب نمىفرمود و ليكن طرفين دعوى را به صلح دعوت كرده و اصرار مىكرد تا صلح كنند ، تا شهود مفتضح نشوند .
اين حديث شريف ما را به نكات زير هدايت مىكند :
* 1 - در موردى كه حصول غرض صحيح و عقلايى مانند قضاوت ، موقوف بر تحقيق و تجسّس باشد ، به مقدار لازم جايز است .
* 2 - در تحقيق بايد دقّت شود تا به وسيله اشخاصى متديّن و مورد وثوق انجام گيرد .
* 3 - بايد دو نفر تحقيق كند تا بينه ، شرعى باشد .
* 4 - بايد تحقيق دو نفر بدون اطلاع يكديگر انجام شود .
* 5 - از تحقيق بايد به مقدار ضرورت استفاده شود و به آبروى كسى بدون مجوز عقلايى و شرعى صدمهاى وارد نشود .
13 - الْمَجالِسُ بِالأمانَةِ الّا ثلاثةُ مَجالِسَ : مَجْلِسٌ سُفِكَ فيهِ دَمٌ حَرامٌ أَوْ مَجْلِسُ اسْتُحِلَّ فيهِ فَرْجٌ حَرامٌ أَوْ مَجْلِس يُسْتَحَلُّ فيهِ مالٌ حَرامُ . « 1 »
يعنى : مجالس مشروط به امانت است ( يعنى مطالب و سخنانى را كه در مجالس گفته مىشود و كارهايى را كه در مجالس و دورهم نشينى اتفاق مىافتد نبايد افشا كرد ) مگر سه مجلس ، مجلسى كه خون حرام ، در آن ريخته شده باشد ، مجلسى كه ناموس حرامى را در آن حلال بشمارند و مجلسى كه مال حرام ، در آن حلال شمرده شود .
اسرار اين سه مجلس قابل افشا كردن است و اگر كسى افشا كند خلاف امانت رفتار نكرده است .
معلوم است چيزى كه افشا كردن آن جايز است و احترام ندارد ، جستجو و تحقيق در اطراف آن هم اشكالى نخواهد داشت ( به همان علتى كه افشا كردن جايز است ) .
14 - مسؤولين حكومت اسلامى موظّفند كه در كارهاى كارمندان خود دقّت كافى به عمل آورده و در اعمال آنها فحص و رسيدگى نمايند كه با مردم چطور برخورد مىكنند و در انجام وظايف خود به چه نحو كار مىكنند ، آيا مسامحه و مماطله دارند يا نه ؟ در مصرف بيت المال و
هامش
( 1 ) - وسائل ، ج 8 ، ص 473 به نقل از امالى شيخ طوسى ( ره ) ؛ سنن ابى داود ، ج 4 ، ص 368 .