- و نصب عريف و نقيب نيز كه در صفحات قبلى ، بيان شده ، يكى از شواهد لزوم يا جواز تجسس است كه ولىّ امر مسلمين دربارهء مخالفين مىتواند انجام دهد .
16 - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اگر اميرى را براى كارى نصب مىكرد و اعتماد كامل به او نداشت ، جاسوسى را با او مىفرستاد كه اخبار را گزارش كند . « 1 »
و اگر از مهاجرين كسى را براى كارى گسيل مىداشت ، يك نفر از انصار را نيز به همراه او مىفرستاد . « 2 »
17 - قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم لَقَدْ هَمَمت أَنْ آمُرَ بِالصَّلاةِ فَتُقامَ فَانْظُرَ مَنْ لَمْ يَشْهَدِ المَسْجِدَ فَأُحْرِقَ عَلَيْه بَيْتَهُ . « 3 »
يعنى : تصميم گرفتهام دستور اقامهء نماز جماعت بدهم تا ببينم چه كسى در مسجد حاضر نشده است ، تا خانهء او را آتش بزنم .
18 - اگر پدر بخواهد وصى تعيين كند يا در اموال اولاد خود ، كسى را وكيل نمايد ، چنين شخصى بايد عادل و امين باشد يعنى پدر بدون تحقيق نمىتواند كسى را وصى يا وكيل مال اولاد قرار دهد . « 4 »
19 - يَجِبُ عَلَى الْوالي أنْ يَتَعَهَّد أُموُرَهُ وَ يَتَفَقَّد أَعْوانَهُ حَتّى لا يَخْفى عَلَيْهِ إِحْسانُ مُحْسِنٍ وَ لا إِساءَ ةُ مُسيىءٍ [ ف ] لا يَتْرُكَ أَحَدَهُما بِغَيْرِ جَزاء . « 5 »
يعنى : بر والى ( مسلمين ) واجب است كه به كارهاى خود برسد و از همكاران خود تفقّد كند تا كار نيك نيكوكاران و كار بد خلافكاران از او مخفى نماند و هر يك را بدون پاداش و كيفر نگذارد .
20 - حضرت در مورد ازدواج دستور داد كه همسر خود را از افراد خوب و و الا انتخاب كنيد و قبل از انتخاب ، از اخلاق و سابقهء او پرسش كنيد :
تَخَيَّروُ الِنُطَفِكُمْ فَإِنَّ العِرْقَ دَسّاسٌ . « 6 »
يعنى : براى نطفههاى خود ( بهترين افراد ) را انتخاب كنيد ؛ زيرا اخلاق و خصوصيات افراد با
هامش
( 1 ) - مجله نور علم شماره دوم از دوره دوم ، وسائل ، ج 11 ، ص 44 ، ميزان الحكمه ، ج 3 ، ص 45 ؛ تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 6 ، ص 382 .
( 2 ) - مسند ابوداود طيالسى ، ص 84 ، رقم 603 ؛ مسند احمد ، ج 5 ، ص 186 .
( 3 ) - اخبارالقضاة ابن وكيع ، ج 3 ص 12 .
( 4 ) - تذكرة ، ج 2 ، ص 510 ، 511 .
( 5 ) - نزهة الناظر ، ص 32 .
( 6 ) - محجة البيضاء ، ج 3 ، ص 93 ؛ وافى ، ج 3 ، ص 12 .