المشاهدة واللقاء ، كذلك يجوز رؤيته فى الدنيا بهذا المعنى ؛ والحجاب بينه و بين خلقه ليس إلّا الجهل وقلّة المعرفة ، دون الجسد ؛ فإنّ أولياء اللَّه يُشاهدونه فى الدنيا فى جميع أحوالهم ومتصرّفاتهم وليلهم ونهارهم ، كما قال اللَّه تعالى :
وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ
« 1 » وقال :
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
« 2 » [ از اين قبيل آيات را ذكر مىكند ] وسُئل أمير المؤمنين - عليه السّلام - : هل رأيتَ ربّك حين عبدتَه ؟ فقال : ويلك ! ما كنتُ أعبدُ ربّاً لم أره . قيل : وكيف رأيتَه ؟ قال : ويلك ! لاتدركه العيون فى مشاهدة الأبصار ، و لكن رأته القلوب بحقائق الإيمان [ از اين قبيل تعبيرات از معصوم نقل مىكند ] . »
بدان كه در ديدن خداوند بين دنيا و آخرت فرقى نيست ، پس همانطور كه ديدن او در دنيا با چشم سر امكان ندارد ، همچنين ديدنش در آخرت با چشم سر امكان ندارد و همانطور كه ديدنش با قلب و بصيرت براى اهل بصيرت امكان دارد ، يعنى در نهايت كشف و آشكارى به گونهاى كه به مشاهده و ملاقات منجر شود ، همين طور ديدنش در دنيا به اين معنا امكان دارد و پرده بين او و خلقش جز نادانى و شناخت كم نيست ، نه اين كه جسمانيّت حجاب باشد ؛ زيرا اولياى خداوند او را در دنيا در تمامى حالاتشان و كارهايشان و شب و روزشان مشاهده مىكنند همانطور كه خداوند متعال مىفرمايد : « شهدا نزد پروردگارشان هستند . » نيز فرموده است : « خداوند شهادت مىدهد كه جز او خدايى نيست . »
از اميرالمؤمنين - عليه السّلام - سؤال شد : پروردگارت را هنگامى كه عبادت مىكنى ديدهاى ؟ فرمود : واى بر تو ! بندگى نكردهام پروردگارى را كه نديده باشم ، سؤال شد : چگونه او را ديدهاى ؟ فرمود : واى بر تو ! چشمها با ديدن ظاهرى او را نمىبينند و لكن دلها او را با حقيقت ايمان مىبينند .
- « إعلم أنّ الطريق إلى تحصيل المحبّة وتقويتها ثمّ استعداد الرؤية واللقاء ، تحصيل المعرفة وتقويتها ؛ وذلك بتطهير القلب من شواغل الدنيا وعلائقها والتبتّل إلى اللَّه بالذكر
هامش
( 1 ) . سورهى حديد ، آيهى 19 .
( 2 ) . سورهى آل عمران ، آيهى 18 .