روحيه و كرامات است . با خضر - عليه السّلام - ملاقات نمود و اخذ طريق از وى كرد . به شيخ ابوالحسن على بن عبداللَّه شاذلى ارادت داشت و از شاگردان اخلاقى ابوالعباس عرينى بود . در ماه مبارك رمضان سال 560 در مرسيه « 1 » از بلاد اندلس ديده به جهان گشود و شب جمعه 22 ربيعالثانى سال 638 در دمشق دار دنيا را وداع گفت و در صالحيّه « 2 » دمشق به خاك سپرده شد . وى را تأليفات بسيار و بيشتر آنها در طريقه اهل معرفت است . كتاب فتوحات از مشهورترين كتب وى مىباشد . از جمله كتب وى مىتوان از فصول الحكم ، مواقع النجوم ، مشكاة الانوار ، كتاب النصايح ، كتاب لطائف الاسرار و رسائل [ شانزده رساله ] نام برد .
گفتار
- « إذا عصيتَ اللَّه بموضعٍ ، فلاتبرح من ذلك الموضع حتّى تعمل فيه طاعةً وتقيم فيه عبادةً ، فكما يشهد عليك إذا استشهد ، يشهد لك ، وحينئذٍ تنتزع عنه ؛ وكذلك ثوبُك إن عصيتَ اللَّه فيه ، فكن كما ذكرتَه لك أُعبُد اللَّه فيه ؛ وكذلك ما يفارقك من قصّ شارب وحلق عانة وقصّ أظفار وتسريح شعر و تنقية وسخ ، لايفارقك شيء من ذلك من بدنك إلّاو أنتَ على طهارة و ذكر اللَّه تعالى - عزّوجلّ - . . . »
وقتى در جايى معصيت خدا را كردى ، از آن جا كنار مرو تا اين كه در آن طاعتى انجام دهى و عبادتى بكنى ، پس همانطور كه بر ضرر تو شهادت مىدهد ، وقتى از آن شهادت بگيرند ، به نفع تو نيز گواهى مىدهد و در اين هنگام از آن جا جدا شو و همچنين اگر در پيراهنت معصيت خدا را كردى همانطور كه يادآور شدم برايت خدا را در آن بندگى كن و همچنين آن چه از تو جدا مىشود از كندن موى لب و اصلاح كردن موى عورت و گرفتن ناخن و شانه كردن مو و پاك كردن چرك ، چيزى از اين امور از بدنت جدا نمىشود مگر اين كه تو بر پاكى و
هامش
( 1 ) . مُرسيّه / مُرسيا : شهرى مشهور واقع در اندلُس .
( 2 ) . صالحيّه : روستاى بزرگى واقع در دامنهى كوه قاسيّون ، شمال منطقهى غوطهى دمشق كه قبور بسيارى از صلحا وبزرگان در آن قرار دارد .