تقاضاى هدايت به صراط مستقيم
گويا بخش فوق « وَاهْدِنِى اللَّهُمَّ بِهُداكَ » ، به بيانى نظر دارد كه خداوند متعال در سورهى روم بدان اشاره فرموده و در سورهى حمد و فاتحة الكتاب نيز همواره تقاضاى آن از خداوند مىشود . « سَبِيلِكَ الْمُقِيمِ » و « صِراطِكَ الْمُسْتَقِيمِ » ، همان است كه خداوند متعال در سورهى فاتحةالكتاب و سورهى روم بدان اشاره فرموده و در سوره حمد ، دستور تقاضاى آن را داده تا بگوييم :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
« 1 »
به راه راست ما را راهبر باش .
و در سوره روم ، امر به توجّه به آن را از بندگان خواسته و مىفرمايد :
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
« 2 »
پس روى خود را با گرايش تمام به حقّ ، به سوى اين دين كن ، با همان سرشتى كه خدا مردم را برآن سرشته است ، آفرينش خداى تغييرپذير نيست ، اين است همان دين پايدار ؛ ولى بيشتر مردم نمىدانند .
معناى پيروى از راه مخذولين
امّا مراد از متابعت از طريق مخذولين : « وَ لا تُمَلِّكْ زِمامِى الشَّهَواتِ فَتَحْمِلَنِى عَلى طَرِيقِ الْمَخْذُولِينَ » را مىتوان از آيه شريفه سوره فاتحه كه فرموده شده :
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ
« 3 » ؛ ( نه كسانى كه در خور خشماند و نه گمراهان . ) و آيه شريفه سورهى روم كه مىفرمايد :
بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْواءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ
« 4 » ؛ ( [ نه ، اين چنين نيست ] بلكه كسانىكه ستم كردهاند ، بدون هيچگونه دانشى هوسهاى خود را پيروى كردهاند ، پس آن كس را كه خدا گمراه كرده ، چه كسى هدايت مىكند ؟ و براى آنان ياورانى نخواهد بود . ) استفاده نمود .
هامش
( 1 ) . سورهى فاتحةالكتاب ، آيهى 6 .
( 2 ) . سورهى روم ، آيهى 30 .
( 3 ) . سورهى فاتحةالكتاب ، آيهى 7 .
( 4 ) . سورهى روم ، آيهى 29 .