توسعه در معناى اختيار
ممكن است جمله فوق « وَاقْرِنِ اخْتِيارِى بِالتَّوْفيقِ . » را به تمام اختيارات مورد پسند الهى بشر معنى نمود ؛ چرا كه امكان ندارد هيچ اختيار پسنديدهاى از بشر بىتوفيق او سبحانه حاصل شود .
( 27 )
« وَ اجْعَلْ صاحِبِى التَّقْوى . » « 1 »
و تقوا را همدم من قرار ده .
تقوا ؛ مايه مصونيّت از خطاها
تعبير فوق نسبت به تقوى ، سخنى و تقاضايى ريشهدار است ؛ چرا كه فرموده شده :
« صاحِبِى التَّقْوى » ، توضيح معناى تقوا در گذشته ذكر شد . به طور خلاصه در مورد جملهى فوق مىتوان گفت : اقتضاى اوّليّهى عالم خاكى بشر ( اگر پيروى جنبههاى روحانى و معنوى و عقلانى وى نباشد ) ، جهل و فساد است كه در استفسار ملايكه از خداوند متعال آمده است :
أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ
« 2 »
آيا در آن ، كسى را مىگمارى كه در آن فساد انگيزد و خونها بريزد ؟
و در حديث نيز آمده است :
- « بَناهُمْ بِنْيَةً عَلَى الْجَهْلِ . » « 3 »
خداوند ، اساس خلقت مخلوقات را بر جهل و نادانى نهاد .
- « أَلشَّرُّ كامِنٌ فِى طَبِيعَةِ كُلِّ أَحَدٍ ، فَإِنْ غَلَبَهُ صاحِبُهُ بَطَنَ ، وَ إِنْ لَمْ يَغْلِبْهُ ظَهَر . » « 4 »
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 638 .
( 2 ) . سورهى بقره ، آيهى 30 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 3 ، ص 15 ، حديث 2 .
( 4 ) . فهرست موضوعى غرر و درر ، باب الشرّ ، ص 173 .