و دربارهى امورى كه مردم را به هلاكت مىكشد ، مىفرمايد :
« أَمّا بَعْدُ ، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَقْصِمْ [ لَمْ يَفْصِمْ ] جَبّارِى دَهْرٍ قَطُّ إِلّا بَعْدَ تَمْهِيلٍ وَ رَخاءٍ ، وَلَمْ يَجْبُرْ عَظْمَ أَحَدٍ مِنَ الْأُمَمِ إِلّا بَعْدَ أَزْلٍ وَ بَلاءٍ ، وَفِى دُونِ مَا اسْتَقْبَلْتُمْ مِنْ عَتْبٍ ، وَ مَا اسْتَدْبَرْتُمْ مِنْ خَطْبٍ مُعْتَبَرٌ . وَما كُلُّ ذِى قَلْبٍ بِلَبِيبٍ ، وَ لاكُلُّ ذِى سَمْعٍ بِسَمِيعٍ ، وَ لاكُلُّ ناظِرٍ بِبَصِيرٍ ، فَياعَجَباً ! وَ مالِى لاأَعْجَبُ مِنْ خَطَأِ هذِهِ الْفِرَقِ عَلَى اخْتِلافِ حُجَجِها فِى دِينِها ، لا يَقْتَصُّونَ أَثَرَ نَبِىٍّ ، وَ لايَقْتَدُونَ بِعَمَلِ وَصِىٍّ ، وَ لا يُؤْمِنُونَ بِغَيْبٍ ، وَ لَايِعفُّونَ عَنْ عَيْبٍ ، يَعْمَلُونَ الشُّبُهاتِ ، وَ يَسِيرُونَ فِى الشَّهَواتِ . » « 1 »
اما بعد ، هيچ گاه خداوند گردنكشان روزگار را پيش از دادن مهلت و خوشى و فراخى به آنان نابود نساخته است و استخوان شكستهى هيچ امتى را پيش از گرفتار ساختن آنان به سختى و بلا ، به هم نياورده و جبران نساخته است و شما مىبايد از كمتر از سختىهايى كه با آن روبهرو شدهايد و دشوارىها و امور بزرگى كه پشت سر گذاشتهايد ، عبرت مىگرفتيد ، ولى هر كسى كه قلب دارد ، عاقل و هر كسى گوش دارد ، شنوا و هر كسى كه ديده دارد ، بينا نيست ، جا پاى پيامبرى نمىگذارد و از عمل هيچ سفارش شدهى پيامبر ، پيروى نمىكنند و به غيب ايمان نمىآورند و از هيچ عيبى خوددارى نمىكنند ، به اعمال شبههدار عمل مىكنند و در آن چه دلخواه آنها است ، سير مىكنند .
( 1017 )
« أَللَّهُمَّ ! فَكَما حَسَّنْتَ خَلْقِى ، فَحَسِّنْ خُلْقِى . » « 2 »
خداوندا ! هم چنان كه آفرينشم را نيكو گردانيدى ، خُلق و خويم را نيز نيكو فرما .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 88 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 489 .