عَلى سُنَّةٍ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ : مِنْ مُنْقَطِعٍ إِلَى الدُّنْيا راكِنٍ ، أَوْ مُفارِقٍ لِلدِّينِ مُبايِنٍ . » « 1 »
و تا اين كه خداوند ، جان رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - را برگرفت ، گروهى به پشت برگشتند و دچار گمراهى شدند و بر گروه و نژاد خود تكيه كردند و با غير بستگان [ رسول - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - ] ، پيوند برقرار نمودند و وسيلهاى را كه به دوست داشتن آن دستور داده شده بودند ، رها كردند و بنا را از پايه دگرگون كردند و در جاى ديگر بنا نهادند ، آنان معدن تمامى گناهان و شروع كنندهى راههاى منتهى به باتلاقهاى [ گمراهى ] بودند ، در سرگشتگى حركت كردند و بر شيوهى قوم فرعون ، در حال مستى دچار هذيان شدند ؛ گروهى از همه چيز بريده و به دنيا تكيه كردند و گروهى دين را رها كرده و از آن جدا شدند .
- « أَلا ! وَ إِنَّ الظُّلْمَ ثَلاثَةٌ : فَظُلْمٌ لا يُغْفَرُ ؛ وَ ظُلْمٌ لايُتْرَكَ ؛ وَ ظُلْمٌ مَغْفُورٌ لايُطْلَبُ .
فَأَ مَّا الظُّلْمُ الَّذِى لايُغْفَرُ فَالشِّرْكُ بِاللَّهِ ، قالَ اللَّهُ تَعالى :
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ
« 2 » ؛ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِى يُغْفَرُ فَظُلْمُ الْعَبْدِ نَفْسَهُ عِنْدَ بَعْضِ الهَناتِ ؛ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِى لايُتْرَكُ فَظُلْمُ الْعِبادِ بَعْضُهُمْ بَعْضاً ، أَلْقِصاصُ هُناكَ شَدِيدٌ . » « 3 »
هان ! به راستى كه ستم سهگونه است : 1 . ستمى كه بخشوده نمىشود ، 2 . ستمى كه رهايش نمىكنند ، 3 . ستمى كه آمرزيده مىشود و مورد بازخواست قرار نمىگيرد . امّا ستمى كه آمرزيده نمىشود ، همان شرك ورزيدن به خداست ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد : « خداوند شرك ورزيدن به خود را نمىآمرزد ؛ و ستمى كه آمرزيده نمىشود ، همان ستم بنده به خود در انجام برخى گناهان صغيره است ، و اما ستمى كه انسان در برابر آن [ مورد بازخواست شده و ] رها نمىگردد ، ستم بندگان به يكديگر است ، كه قصاص در آن بسيار سخت است .
- « وَ آخَر قُدَتُسَمَّى عالِماً وَ لَيْسَ بِهِ ، فَاقْتَبَسَ جَهائِلَ مِنْ جُهّالٍ ، وَ أَضالِيلَ مِنْ
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 150 .
( 2 ) . سورهى نساء ، آيهى 48 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه 176 .