مىباشد . به اعتبار لفظ « فِيهِ » در جملهى : « وَ بِاسْمِكَ الَّذِى فِيهِ تَفْسِيرُ الْأُمُورِ كُلِّها » .
احتمال دوم قوىتر به نظر مىرسد ، واللَّه يعلم .
دعاى بعد از نماز عيد قربان
( 883 )
« سُبْحانَ اللَّهِ كُلَّما سَبَّحَ اللَّهَ شَىْءٌ ، وَ كَما يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُسَبَّحَ ، وَ كَما هُوَ أَهْلُهُ ، وَ كَما يَنْبَغِى لِكَرَمِ وَجْهِهِ ، وَ عِزِّ جَلالِهِ . » « 1 »
خدا را به پاكى ياد مىكنم ، هرگاه چيزى تسبيح او را بگويد و همان گونه كه دوست دارد تسبيح شود و به همان صورت كه او اهل آن است و چنان كه زيبندهى روى [ اسماء و صفات ] گرامى و عزّتِ جلالش مىباشد .
تعبير فوق بعينه در اين دعا نسبت به تكبير و تحميد و تهليل نيز آمده است . مىتوان استفاده نمود كه همهى مظاهر و اشياء ، تسبيح و تكبير و تحميد و تهليل تكوينى را دارا و غير تكوينى را گويا مىباشند و اختصاصى به انسان و موجودات ذى شعور از نظر غير تكوين و تشريع ( نسبت به جنّ و انس ) ندارد ، بنابراين شايد بتوان گفت : آياتى كه در آنها ذكر از تسبيح غير تكوينى همه موجودات و اشياء شده ، شامل هر 4 بخش آن مىشود ، به دليل احاديثى كه آنها را تسبيحات نام نهادهاند . « 2 »
تطبيق تشريع با تكوين در اذكار توسط كاملان عبوديت
امّا اين كه آن 4 ذكر را ، همهى مخلوق شاهدند و مىگويند و يا شهود آنها اختصاص به بندگان خاصّ خداوند ( انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - و ثمّ الامثل فالامثل ) دارد و ديگران تا
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 430 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 4 ، ص 791 ، باب 51 .