همراه گردانيده و در قبضهى خويش درآورده و با كلمات خويش آن را نورانى كرده و وقار مخصوصى از ناحيهى خود به آن پوشانيدهاى ، از تو مىخواهم كه بر محمّد و آل محمّد درود فرستى . . .
منظور از « اسم » در دعاى شريف
به نظر مىرسد همه اين بخش اشاره و يا توضيح اجمالى حديث ابراهيم بن عُمر باشد ؛ زيرا در آن حديث آمده است حضرت صادق - عليهالسّلام - فرمود :
« إِنَّ اللَّهَ - تَبارَكَ وَ تَعالى - خَلَقَ اسْماً بِالْحُرُوفِ غَيْرَ مُتَصَوَّتٍ ، وَ بِاللَّفْظِ غَيْرَ مُنْطَقٍ ، وَ بِالشَّخْصِ غَيْرَ مُجَسَّدٍ . . . مُسْتَتِرٌ غَيْرُ مَسْتُورٍ [ غَيْرُ مُسْتَتِرٍ ] ، فَجَعَلَهُ كَلِمَةً تامَّةً عَلى أَرْبَعَةِ أَجْزاءٍ مَعَاً ، لَيْسَ مِنْها واحِداً قَبْلَ الْآخِرِ ، فَأَظْهَرَ مِنْها ثَلاثَةَ أَسْماءٍ لِفاقَةِ الْخَلْقِ إِلَيْها ، وَ حَجَبَ مِنْها واحِداً ، وَ هُوَ الْإِسْمُ الْمَكْنُونُ الْمَخْزُونُ ، فَهذِهِ الْأَسْماءُ الَّتِى ظَهَرْتَ ، فَالظاّهِرُ هُوَ اللَّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى . » « 1 »
خداوند - تباركوتعالى - اسمى را آفريد است كه نه با حروف به تلفّظ و نه با الفاظ به گويش درمىآيد و نه به شكلى مجسّم مىگردد . . . پنهان شده ، بدون اين كه پوشيده باشد و آن را يك كلمهى كامل ؛ ولى مشتمل بر چهار بخش همراه هم قرار دارد ، به گونهاى كه هيچ كدام از آنها پيش از ديگرى نيست ، آن گاه سه اسم از آن چهار اسم را به خاطر نياز مخلوقات آشكار نمود و يكى را مستور داشت و آن اسم مكنون مخزون است . و اينهايند اسمايى كه ظاهر شدهاند يعنى سه اسم ظاهر عبارتند از :
« اللَّه » ، « تبارك » و « تعالى » .
ممكن است منظور از « سَمَّيْتَ بِهِ » ، همان اسم مكنون باشد كه در حديث فوق با بيان :
« إِسْماً بِالْحُرُوفِ غَيْرَ مُتَصَوَّتٍ » و : « وَ مُسْتَتِرٌ غَيْرُ مَسْتُورٍ فَجَعَلَهُ كَلِمَةً تامَّةً عَلى أَرْبَعَةِ
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 112 ، باب حدوث الاسماء ، حديث 1 .