- « رُبَّ نِيَّةٍ أَنْفَعُ مِنَ الْعَمَلِ . » « 1 »
چه بسا نيّتى كه از عمل ، سودمندتر است .
- « عَلى قَدْرِ النِّيَّةِ تَكُونُ مِنَ اللَّهِ الْعَطِيَّةُ . » « 2 »
عطاى الهى ، به اندازهى نيّت [ شخص ] است .
- « لا يَكْمُلُ صالِحُ الْعَمَلِ إِلّا بِصالِحِ النِّيَّةِ » « 3 »
عمل صالح ، جز با نيّت صالح كامل نمىگردد .
- « تَخْلِيصُ النِّيَّةِ مِنَ الْفَسادِ أَشَدُّ عَلَى الْعامِلِينَ مِنْ طُولِ الْإِجْتِهادِ . » « 4 »
پاكيزه ساختن نيّت ، از تباهى براى عمل كنندگان از سخت كوشى طولانى [ در انجام عبادات بدنى ] سختتر است .
گفتار مرضىّ الهى ؛ مرضىّ گفتار
در معناى مرضىّ گفتار نيز چند احتمال وجود دارد : گفتارى كه شخص ، خودش از آن خشنود باشد ؛ يا خودش و جامعه ؛ يا جامعه به تنهايى ؛ يا گفتارى كه مرضىّ و خشنودى الهى در آن منظور شود ، خواه خودش و يا جامعه از آن خشنود بشوند يا خير .
به قرينه تعبير « اعنّى » در ابتداى اين حوايج ، مىتوان گفت : معناى چهارم اراده شده و آن معنى ، شامل سخنان توحيدى و غيره مىشود ؛ زيرا چنين گفتارى است كه خشنودى خداوند و نيز مرضى خود و خلق مىباشد و دنيا و آخرت را در پى داشته و عمل به آن احتياج به كمك پروردگار دارد و هر كسى را قدرت بر پياده نمودن مرضىّ گفتار به آن گونه نمىباشد . خداوند مىفرمايد :
- قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً
« 5 »
گفتارى پسنديده [ در برابر نيازمندان ] و گذشت [ از اصرار و تندى آنان ] بهتر از
هامش
( 1 ) . غرر و درر موضوعى ، باب النّيّة ، ص 399 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . غرر و درر موضوعى ، باب النّيّة ، ص 398 .
( 5 ) . سورهى بقره ، آيهى 263 .