و شعورى ، امكان ندارد كارى را بدون نيّت انجام دهد ؛ بلكه مىتوان گفت : هر عملى كه از همه مظاهر عالم وجود سر مىزند ( البته هر مظهرى به حساب اقتضاى خلقى او ) ، بىنيّت نمىباشد .
ثانياً بشر و يا هر مؤمن صاحب اعتقاد به خدا ، به تمام اعمال و كردارى كه از او صادر مىشود - اعمّ از عبادى و غير عبادى - رنگ خدايى و يا نتايج و ثواب اخروى به آن بدهد و يا نيّت هيچ يك از آن دو را نداشته باشد .
ثالثاً : مىتواند تنها در عمل نيّت و نظرش ، مزد و ثواب باشد .
رابعاً : مىتواند عمل خود را از نيّت هر شرك جلىّ و خفىّ مبرّا دارد و جز خشنودى و محبّت حقّ سبحانه ، سبب اعمالش نباشد .
خشنودى خداى تعالى ؛ والاترين نيتها
به نظر مىرسد نظر حضرت - عليهالسّلام - از جمله دعاى « وَ أَعِنِّى عَلى صالِحِ النِّيَّةِ » ، قسم چهارم ( خشنودى و محبّت حق ) باشد ؛ زيرا مىفرمايد : « وَ أَعِنِّى عَلى صالِحِ النِّيَّةِ . » چنين نيتى است كه محتاج به كمك الهى است تا شخص بتواند عمل خويش را به صلوحيّت كامل برساند . در احاديث آمده است :
- « أَلنِّيَّةُ أَساسُ الْعَمَلِ . » « 1 »
نيّت ، پايهى عمل است .
- « أَقْرَبُ النِّيّاتِ بِالنَّجاحِ ، أَعْوَدُها بِالصَّلاحِ . » « 2 »
كاميابترين نيّت ، درستترين آنهاست .
- « جَمِيلُ النِّيَّةِ سَبَبٌ لِبُلُوغِ الْأُمْنِيَّةِ . » « 3 »
نيّت نيكو ، موجب رسيدن به آرزوست .
هامش
( 1 ) . غرر و درر موضوعى ، باب النّيّة ، ص 398 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .