- خانهى آخرت را تنها براى كسانى قرار مىدهيم كه بزرگمنشى و تباهى در روى زمين را خواهان نيستند و فرجام [ نيك ] از آن تقوا پيشگان مىباشد .
- فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ
« 1 »
پس شكيبايى پيشه كن ؛ كه بىگمان عاقبت [ نيك ] براى اهل تقوا مىباشد .
به قرينهى صدر آيات ، مراد از عاقبت ، آخرت منظور نيست ؛ بلكه حسن عاقبت در تمام امور مادّى و معنوى و اخروى اراده شده است ؛ زيرا احراز عاقبت نيك بعد از اين عالم ، مرهون سعادت دنيوى است و جملهى دعا به طور اطلاق ، تمام معانى اشاره شده در آيات را در بر مىگيرد ؛ همان طورى كه ستايش را در تمام امور براى پروردگار قرار داده و مىفرمايد :
( 264 )
« أَللَّهُمَّ ! إِنِّى أَسْأَلُكَ بِكّلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسكَ . » « 2 »
خداوندا ! از تو درخواست مىنمايم به هر اسمى كه خود را بدان نام نهادهاى .
اسمهايى كه خداوند ، خودرا بدان ناميده است
مراد از اسمهايى كه در اين جمله ياد شده ، اسمهايى است كه عينيّت با ذات حقّسبحانه دارند و بنابر اين شامل اسامى فعليّه و صفتيّه - مانند خالقيّت ، رازقيّت و . . . - نمىشود ؛ زيرا مىفرمايد : « بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسِكَ . » در حالى كه اسامى فعليّه و صفتيّه به اعتبار مظاهر اين نام را به خود گرفتهاند . بنابراين ، اسمهايى درخواست شده كه با ذات حق سبحانه عينيّت دارند و صفات فعليّه و صفتيّه از آنهاگرفته شدهاند . افزون بر اين ، حوايج مهمى كه پس از ذكر اسمها درخواست شده با همان اسمها تناسب دارند .
هامش
( 1 ) . سورهى هود ، آيهى 49 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 139 .