يگانگى پروردگار كمالات
تنزيه و تسبيح حضرت حقّ سبحانه همراه با تهليل ، براى آن است كه او سبحانه در همه چيز و همه كمالات يگانه است و از آن چه خلق بر آناند و گمان مىكنند ، مبرّا مىباشد .
توضيح معناى تهليل به نقل از حضرت استاد علامه طباطبايى - رحمهاللَّه - گذشت .
مفهوم بارئيّت و واحديّت
بارئيّت حضرت حقّ به اين معنا است كه او آفريدگارى است كه شبيهى ندارد و هيچ آفريدهاى - اعمّ از مجرّدات و مادّيات - نيست مگر آن كه حضرت حقّ آنها را ابتدائاً و بىآن كه نقشه و فكر و تأمّلى در آن بنمايد و بىآن كه كسى و چيزى بر او سبقت گرفته باشد ، ايجاد فرموده است ؛ بلكه خواستن او و ايجاد شدن اشياء يكى است و اگر بارئيّت اشاره به خلقتهاى مختلف باشد ، باز امرى است كه تنها به او اختصاص دارد .
واحديّت حضرت حقّ به مثل و شريك نداشتن حقّ سبحانه در ذات ، صفات ، اسمها و در تمام كمالات و امور خلقت است ؛ چنان كه مىفرمايد :
- لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
« 1 »
اگر معبودانى جز خدا در آن دو [ آسمانها و زمين ] بودند ، مسلّماً تباه و نابود مىگرديدند .
- لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
« 2 »
چيزى همانند او نيست .
ذكر تسبيح ، تهليل و بارئيّت پيش از ذكر واحديّت و نيز ذكر صفت قهّاريت بعد از آن ، شاهد بر توضيح ما دربارهى معناى واحديّت است . فَتَأَمَّلْ .
مفهوم قهاريت حق تعالى
قهّار كسى است كه در سلطه و غلبه ، يكتا و يگانه باشد و خداوند از آن لحاظ كه به همه
هامش
( 1 ) . سورهى انبياء ، آيهى 22 .
( 2 ) . سورهى شورى ، آيهى 11 .