معناى سبيل خدا
محتمل است مراد از سبيل در جملهى « وَ تَوَفَّنِى فِى سَبِيلِكَ » ، سبيل فطرت باشد كه قرآن شريف مىفرمايد :
إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً
« 1 »
ما راه را به دو [ انسان ] نموديم ؛ يا سپاسگزار خواهد بود و يا ناسپاسگزار .
و يا سبيل مُنيبين كه مىفرمايد :
وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ
« 2 »
و راه كسى را پيروى كن كه توبهكنان ، به سوى من بازمىگردد .
و يا صراط عبوديت كه مىفرمايد :
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ
« 3 »
و [ بدانيد ] اين است راه راست من ؛ پس ، از آن پيروى كنيد . و از راهها [ ى ديگر ] - كه شما را از راه وى پراكنده مىسازد - پيروى مكنيد .
و يا سُبُل سلام كه مىفرمايد :
قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ * يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ
« 4 »
قطعاً براى شما از جانب خدا ، روشنايى و كتابى روشنگر آمده است . خدا هر كه را از خشنودى او پيروى كند ، به وسيلهى آن [ كتاب ] به راههاى سلامت رهنمون مىشود .
و يا اين كه منظور از آن ، عمل به ظواهر دين مبين اسلام باشد .
مراد از طريقهى زندگى رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم -
ممكن است مقصود از ملّت و آيين رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - در جمله « وَ على
هامش
( 1 ) . سوره انسان ، آيهى 3 .
( 2 ) . سوره لقمان ، آيهى 15 .
( 3 ) . سورهى انعام ، آيهى 153 .
( 4 ) . سورهى مائده ، آيات 15 و 16 .