قوله : يسهل البؤس : كلمه « بؤس » بضم باء و سكون همزه يعنى بلا و سختى
قوله : و هذا بخلاف ما يقال الخ : اين عبارت جواب است از سؤال مقدّر و شرح آن سؤال چنين است .
زائد بودن كلمه « قبله » در بيت فوق بمنزله زائد بودن « عين » و « اذن » و « يد » در امثله مذكور مىباشد چه آنكه ديدن فقط با عين بوده و شنيدن با گوش و نوشتن با دست مىباشد لذا همانطوريكه اينكلمات را در اين امثله از قبيل حشو قرار ندادهاند لفظ « قبله » نيز نبايد حشو باشد .
حاصل جوابيكه شارح از اين اشكال داده اينست .
كلمات عين و اذن و يد در امثله مذكور به قصد تأكيد آورده شدهاند .
چه آنكه ابصار گاهى با قلب ، صورت گرفته و گاهى به علم اطلاق مىشود و يا كتبت گاهى به معناى امرت بالكتابة مىباشد لذا براى دفع غير معناى مقصود الفاظ سهگانه را در امثله ياد شده آوردهاند بخلاف « قبله » كه به قصد تأكيد آورده نشده زيرا مقام اقتضاى تأكيد را ندارد از اينرو ذكرش صرفا از باب حشو مىباشد .
متن
المساواة نحو :
و لا يحيق المكر السّيّئ الّا باهله .
و قوله :
فانّك كاللّيل الذّى هو مدركى و ان خلت انّ المنتاى عنك واسع .
شرح عربى
( المساواة ) قدّمها لانّها الاصل المقيس عليه ( نحو و لا يحيق المكر السّيّئ الّا باهله ، و قوله فانّك كالّليل
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 643
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٤٣