تخطي إلى المحتوى الرئيسي

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 645

مساهمون:

ص٦٤٥
و لا يحيق المكر السّيّى الّا باهله . و نيز قول نابغه ذبيانى :
فانّك كاللّيل الذّى هو مدركى * و ان خلت انّ المنتاى عنك واسع
عبارت « انّ المنتاى عنك واسع » يعنى : مكان دور از تو داراى توسعه و گسترده‌گى مىباشد . شاعر در اين بيت ممدوح خود يعنى سلطان را در حالى كه بر او غضب نموده و وى را هراسانده به شب تشبيه كرده است . برخى از ادباء گفته‌اند : در آيه شريفه مستثنا منه حذف شده و در بيت جواب شرط محذوف مىباشد پس در هركدام از ايندو ايجاز است نه مساوات . شارح گويد : در اينكلام اشكال و نظر داريم زيرا لحاظ و اعتبار اين حذف به جهت رعايت امر لفظى بوده و اساسا در اداء اصل مراد هيچ نيازى به آن نمى باشد حتّى اگر ذكر شده و صريحا آن را بياوريم اطناب بلكه تطويل است و خلاصه آنكه قبول نداريم لفظ آيه و عبارت بيت از اصل مراد ناقص باشند . شرح فارسى : توضيح قوله : لا يحيق المكر السّيّئ الخ : آيه ( 43 ) از سور فاطر قوله : لانّها الاصل المقيس عليه : يعنى ايجاز و اطناب را با آن قياس مىكنند پس مساوات اصل و آن دو فرع هستند .