قوله : يحسن لاجلها : ضمير در « يحسن » به تأخير بيان و در « لاجلها » به مصلحت عود مىكند .
قوله : و توطين نفسه : كلمه « توطين » يعنى آماده كردن و ضمير در « نفسه » به مكلّف راجع است .
قوله : و ما يلحقه : ضمير منصوبى به عزم راجع است و مقصود از ملحقات عزم مقدّمات آن از قبيل تصوّر فعل و تصوّر مضار و منافع آن و ايجاد شوق در نفس براى انجام آن و نيز تحصيل مقدّمات وجوديّه و وجوبيّه فعل مىباشد .
قوله : يترتّب الثّواب عليها : ضمير در « عليها » به طاعة راجع است .
قوله : و فيه مع ذلك تسهيل للفعل المأمور به : ضمير در « فيه » به تأخير بيان راجع بوده و مشار اليه « ذلك » عزم مكلّف و توطين نمودن وى نفسش را براى انجام فعل مىباشد .
متن :
حجّة المانعين على عدم جواز تأخير بيان المجمل انّه :
لو جاز لجاز خطاب العربىّ بالزّنجيّة من غير ان يبيّن له فى الحال ، و الجامع كون السّامع لا يعرف المراد فيهما .
ترجمه :
دليل مانع از جواز تأخير بيان
دليل كسانى كه از جواز تأخير بيان منع كردهاند اينست كه :
اگر تأخير بيان مجمل از وقت خطاب جايز باشد پس خطاب شخص عربزبان با لفظ زنجى نيز بايد تجويز گردد و بگوئيم مىشود كسى كه به زبان تازى سخن مىگويد با خطاب به زبان زنگى مأمور و مكلّف نموده بدون اينكه در وقت خطاب الفاظ را برايش ترجمه و روشن نمايند .
و قدر مشترك و امر جامع بين مورد بحث و خطاب عربى به زنجى