يك خطاب كه به بندهاش نموده فرموده است : اكرم العلماء و لا تكرم الفسّاق منهم .
حكم در اين قسم آنست كه بايد عامّ را حمل بر خاصّ نموده و بگوئيم مقصود از آن مجرّد خاصّ مىباشد مثلا در مثال بايد ملتزم شويم مراد از « العلماء » علماء غير فاسق مىباشد و در اين حكم بين ارباب اصول خلاف و نزاع قابل اعتنائى وجود ندارد .
شرح قسم دوّم
قسم دوّم آنست كه زمان ورود عامّ پيش از خاصّ بوده و خاصّ زمان ورودش بعد از وقت آمدن عامّ باشد .
و فرض آن به دو نحو قابل تصوّر است :
1 - آنكه خاصّ وقتى بدست ما برسد كه وقت عمل بعامّ گذشته باشد .
2 - زمان آمدن خاصّ قبل از رسيدن وقت عمل بعامّ باشد .
در فرض اوّل قطعا خاصّ ناسخ عامّ است مثل اينكه مولا به بندهاش گفت : اكرم العلماء يوم الجمعة ، سپس روز شنبه گفت لا تكرم الفسّاق من العلماء در اين فرض بنده مكلّف بوده است كه تمام علماء چه عدول و چه فسّاق را اكرم نمايد ولى پس از روز جمعه يعنى از شنبه به بعد اين حكم نسخ شده و اكرام فسّاق ديگر واجب نيست .
و در فرض دوّم حكمش مبتنى بر مبانى مختلفى است كه بين حضرات پايهريزى شده است ازاينرو كسانى كه بيان و مخصّص عامّ را تجويز مىكنند كه مؤخّر باشد و مىفرماين اشكالى ندارد كه مبيّن عامّ پس از گذشتن وقت خطاب بعامّ وارد شود خاصّ مزبور را مخصّص عامّ قرار مىدهند فلذا اگر مولى روز چهارشنبه به بندهاش خطاب كند اكرم العلماء يوم الجمعة و سپس روز