بيان و شرح ملازمه
واجب نمودن طلب مخصّص صرفا بخاطر احتراز و اجتناب از خطاء است كه بدينوسيله دفع مىگردد و اين معنا عينا در مجاز وجود دارد .
ولى لازم يعنى وجوب طلب از مجاز منتف مىباشد چه آنكه باتّفاق جميع ارباب لسان چنين امرى لازم نيست و عرف بدون اينكه بحث و فحص از مجاز را واجب بدانند حكم مىكنند بلزوم حمل الفاظ بر ظواهرشان مرحوم علّامه حلّى به همين بيان و تقرير در كتاب تهذيب بر مختار خويش تمسّك فرموده و اين استدلال همچون كلامى است صريح در موافقت با اين قائل فتأمّل .
تفصيل
حاصل استدلال مذكور چنين است :
اگر تمسّك بعام موقوف به بحث و فحص از مخصّص باشد و پيش از آن جايز نباشد لازمهاش اينست كه تمسّك به معناى حقيقى و حمل لفظ بر ظاهرش نيز موقوف بر فحص از مجاز باشد درحالىكه قطعا و باتّفاق همه اينطور نيست و وقتى وجوب فحص در مجاز منتفى فرض شد در مورد بحث نيز وجوبى براى تفحّص از مخصّص نبايد باشد .
توضيح
مسلّما كسانى كه در مورد بحث تمسّك بعام را قبل از فحص از مخصّص جايز نمىدانند دليلشان اينست كه :
بسا ممكنست عام بعموم خود باقى نبوده و متكلّم از آن معناى خاصّ اراده كرده باشد لذا پيش از تفحّص از مخصّص اگر لفظ را بر عموم حمل