« الف و لام » بوده و در عهد ذهنى ماهيّت مورد اشاره بوده منتهى به ملاحظه وجودش در ضمن فرد .
قوله : و هو مقدار ما معلوم : ضمير « هو » به معهود ذهنى راجع است .
قوله : انّه اطلق المعرّف بلام العهد : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : الّذى هو قسم من تعريف الجنس : چون الف و لامى كه اشاره به حقيقت و ماهيّت دارد بنام جنس خوانده مىشود حال اگر به ملاحظه تحقّقش در ضمن فرد مورد اشاره قرار گرفت موسوم به عهد ذهنى مىشود پس مورد اشاره در الف و لام عهد ذهنى نيز حقيقت و ماهيّت مىباشد .
قوله : على موجود معيّن : يعنى بر فرد معيّن ، كلمه « على موجود » جار و مجرور بوده و متعلّق است به اطلق .
قوله : يحتمله و غيره اللّفظ : يعنى لفظ بدون قرينه هم بر موجود معيّن قابل حمل بوده و هم بر غير آن ، بنابراين ضمير منصوبى در « يحتمله » به موجود معيّن و در « غيره » نيز به آن راجع است .
قوله : و اريد بخصوصه : ضمير نائب فاعلى در « اريد » به موجود معيّن راجع است .
قوله : من بين تلك المحتملات : مقصود از محتملات افراد ديگر مىباشد .
قوله : و هذا مثل اطلاق المعرّف بلام العهد الخارجى : مشار اليه « هذا » اطلاق معرّف به لام عهد ذهنى بر فرد معيّن در خارج مىباشد .
قوله : معهودة بينك و بينه : يعنى بين مخاطب .
قوله : معيّنا له من بينها بالقرينة : ضمير در « له » به واحدا و در « بينها » به اسواق راجع است .
قوله : و لو بالعادة : يعنى و لو قرينه عادت باشد .
قوله : فكما انّ ذلك ليس من تخصيص العموم : مشار اليه « ذلك » اطلاق
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 781
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٨١