محسوب شوند بلكه الف و لام داخل بر آن دو براى عهد ذهنى است كه آن قسمى از الف و لام تعريف جنس بوده و به واسطهاش اشاره به حقيقت و ماهيّت موجود در ضمن حصّه معيّن و مشخّصى از آب و نان شده است همانطورىكه در معرّف بلام عهد خارجى مشار اليه فرد معيّن و مشخّص در خارج مىباشد با اين فرق كه در عهد خارجى از ابتداء به وسيله الف و لام بفرد اشاره مىشود ولى در عهد ذهنى مصب اشاره حقيقت و ماهيّت بوده منتهى به كمك قرينه وجودش در ضمن فرد و حصّه ملاحظه شده و مورد قصد قرار مىگيرد و آن حصّه و فرد عبارتند از خصوص آن مقدار آب و نانى كه مأكول و مشروب واقع مىشوند و به كمك قرينه مشخّص و معيّن مىگردند .
و حاصل كلام آنكه :
همانطورىكه الف و لام در مثال « ادخل السّوق » اشاره بفرد مشخّص و معيّن خارجى از بازار دارد و به كمك قرينه مشاراليهش را از بين تمام افراد و مصاديق فرد معيّن و محرزى قرار مىدهند و احدى آن را از باب تخصيص عامّ و اطلاق آن در يك فرد ندانسته عينا در مورد بحث مىگوييم :
الف و لام داخل بر « الماء » و « الخبز » اشاره به حقيقت و ماهيّت موجود در آب و نان بوده و به معونه قرينه دو كلمه مزبور را در فرد مشخّص و محرز استعمال نمودهاند و اين از باب اطلاق عامّ و اراده فرد نيست .
قوله : انّه غير محلّ النّزاع ايضا : ضمير در « انّه » به الخامس راجع است .
قوله : بل هو للبعض الخارجى : ضمير « هو » به كلّ واحد من الماء و الخبز راجع است .
مقصود اينست كه الف و لام در دو كلمه « الماء » و « الخبز » براى عهد ذهنى است .
قوله : المطابق للمعهود الذّهني : يعنى فرد معهود خارجى با معهود ذهنى مطابق و موافق است با اين فرق كه در عهد خارجى مستقيما فرد مشار اليه
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 780
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٨٠