الجنس ، بل انّما يرتفع بارتفاعه اذا لم يخلفه فصل آخر و ذلك لانّ الجنس انّما يفتقر الى فصل ما من الفصول و من البيّن انّ ارتفاع المنع من التّرك مقتض لثبوت الاذن فيه و هو فصل آخر للجنس الّذى هو الجواز .
ترجمه :
جواب از انتقاد مذكور
اين انتقاد از دو جهت مردود است :
اوّل
در اينكه فصل علّت براى جنس باشد اختلاف است چه آنكه برخى اين معنا را انكار كرده و گفتهاند :
جنس و فصل هر دو معلول علّت واحدى هستند يعنى هر دو در يك عرض و يك رتبه بوده و هيچكدام بر ديگرى تقدّم رتبى ندارند بلكه مىتوان گفت وجود هر دو در خارج متّحد است و ميزى بين آنها نيست و اين عقل است كه آنها را از يكديگر تحليل و جدا مىنمايد .
دوّم
بفرض بپذيريم كه فصل علّت براى جنس باشد ولى اين را قبول نداريم كه ارتفاع فصل بطور مطلق مقتضى ارتفاع جنس باشد بلكه ارتفاع جنس زمانى به واسطه ارتفاع فصل صورت مىگيرد كه فصل ديگرى بجاى فصل مرتفع واقع نشود و دليل بر اين مدّعا آنست كه :
جنس در وجود و قوامش احتياج به فصلى از فصول دارد لذا وقتى فصل مرتفع شد اگر فصل ديگرى بجنس منضمّ نگردد البتّه جنس نيز زائل مىگردد ولى اگر بلا فاصله فصل ديگرى جايگزين فصل مرتفع بگردد جنس همچون قبل سرپا بوده و باقى مىماند و پرواضح است در مورد بحث پس از