مىباشد جايز نيست كه امرش را مشروط به شرط نمايد .
قوله : و لقد اجاد : يعنى نيكو فرموده .
قوله : حيث تنحّى : يعنى دورى و اجتناب نموده .
قوله : و احسن التّأدية : يعنى مطلب را بسيار عالى و جالب اداء كرده است .
قوله : و فى الفقهاء و المتكلّمين : مقصود از اشاعره مىباشد .
قوله : او به شرط ان يقدره : ضمير فاعلى در « يقدره » به مكلّف و ضمير مفعولى آن به فعل راجع است .
قوله : و يزعمون انّه يكون مأمورا بذلك : ضمير در « يزعمون » به فقهاء و متكلّمين و در « انّه » به مكلّف راجع بوده و مشاراليه « ذلك » مأمور به مىباشد .
قوله : مع المنع : يعنى با ممنوع شدنش از انجام مأمور به .
قوله : و هذا غلط : مشاراليه « هذا » تكليف مشروط مىباشد .
قوله : و لا طريق له الى علمها : ضمير در « له » به « من لا يعلم » و در « علمها » به عواقب عود مىكند .
قوله : فلا يجوز ان يأمره به شرط : ضمير مفعولى در « يأمره » به مكلّف راجعست .
متن : قال :
و الّذى يبيّن ذلك انّ الرّسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم لو اعلمنا انّه لا يتمكّن من الفعل فى وقت مخصوص قبح منّا ان نأمره بذلك لا محالة و انّما حسّن دخول الشّرط فيمن نأمره فقد علمنا بصفته فى المستقبل الا ترى ، انّه لا يجوز الشّرط فيما يصحّ فيه العلم و لنا اليه طريق نحو حسن الفعل ، لانّه ممّا يصحّ ان نعلمه و كون المأمور متمكّنا لا يصحّ ان نعلمه عقلا ، فاذا فقد الخبر ، فلا بدّ من الشّرط و لا بدّ من ان يكون احدنا فى امره يحصل فى حكم الظّان
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 530
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٣٠