ضمير مفعولى و ضمير مجرورى در « اخلاله » به مكلّف راجع بوده و ضمير در « عنه » به « ايقاع الفعل فى ذلك الوقت الموسّع » راجع است .
مؤلّف گويد :
به نظر مىرسد كه بجاى كلمه « اخلاله » مىبايد « اخلائه » با همزه باشد يعنى و خداوند متعال وى را از خالى نمودن وقت نسبت به فعل منع فرموده است .
قوله : و سوّغ له الاتيان به : ضمير در « سوّغ » به حقتعالى و ضمير مجرورى در « له » به مكلّف و در « به » به فعل عود مىكند .
قوله : فى اىّ جزء شاء منه : ضمير مجرورى در « منه » به وقت راجع است .
قوله : فان اختار المكلّف ايقاعه فى اوّله او وسطه او آخره : ضمير در « ايقاعه » به فعل و در اوّله و وسطه و آخره به وقت راجع مىباشد .
قوله : فقد فعل الواجب : ضمير فاعلى در « فعل » به مكلّف عود مىكند .
قوله : على معنى انّه لا يجوز الاخلال بالجميع : يعنى اتّصافشان بوجوب به اين معنا است كه مكلّف تمام و جملگى را نمىتواند ترك كند .
ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : اختيار ما شاء منها : ضمير در « منها » به افراد واجب در خصال راجع است .
قوله : فكذا هنا لا يجب عليه : مشاراليه « هنا » واجب مخيّر بوده و ضمير در « عليه » به مكلّف راجع است .
قوله : لا يجوز له اخلاء الجميع عنه : ضمير در « له » به مكلّف و در « عنه » به ايقاع عود مىكند .
قوله : و التّعيين مفوّض اليه : ضمير در « اليه » به مكلّف راجع است .
قوله : فاذا تضيّق تعيّن عليه الفعل : ضمير در « تضيّق » به وقت و در
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 485
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٨٥