بيش از نفى آن دلالت نمىكند ، لذا وقتى در اثبات منكر دلالت بر تعدّد باشيم در نفى از كجا تعدّد پيدا مىشود .
قوله : فيتعدّد : ضمير فاعلى به نفى راجع است .
قوله : و جوابه : ضمير مجرورى به احتجاج من خصّ راجع است .
قوله : فاذا لم يكن متعدّدا : ضمير در « لم يكن » به معنا عند الاثبات راجع است .
متن : حجّة مجوّزيه حقيقة .
انّ ما وضع له اللّفظ و استعمل فيه هو كلّ من المعنيين لا به شرط ان يكون وحده و لا به شرط كونه مع غيره على ما هو شأن الماهيّة لا به شرط شىء و هو متحقّق فى حال الانفراد عن الآخر و الاجتماع معه ، فيكون حقيقة فى كلّ منهما .
و الجواب :
انّ الوحدة يتبادر من المفرد عند اطلاقه و ذلك آية الحقيقة و حينئذ فالمعنى الموضوع له فيه ليس هو الماهيّة لا به شرط شىء ، بل هى به شرط شىء و امّا فيما عداه فالمدّعى حقّ كما اسلفناه .
ترجمه :
استدلال قائلين بجواز استعمال لفظ مشترك بطور حقيقت
كسانى كه استعمال لفظ مشترك در بيشتر از يك معنا را بطور مطلق حقيقت مىدانند در مقام استدلال گفتهاند :
موضوع له لفظ و مستعمل فيه آن هريك از دو معنا بطور لا به شرط از وحدت و از با غير بودن مىباشد چنانچه شأن ماهيّت لا به شرط چنين است و اين معنا هم در حال انفراد معنا از ديگرى و هم با اجتماعش صادق است پس