آب داخل ظرف و پشت آن از قبيل عدم تنجّز تكليف مىباشد لذا اينمعنا را مىتوان ضابطه و ملاك در ابتلاء و عدم آن قرار داد زيرا به نظر بعيد مىرسد كه موردش را بواسطه نصّ از قاعده شبهه محصوره خارج بدانيم .
شرح مقصود
قبلا مرحوم مصنّف فرمودند :
در مواردى كه ابتلاء و عدم ابتلاء محرز و مشخّص نباشد امر مشكل است .
و معناى مشكل بودن اينستكه نمىدانيم حكم آن چيست ، اكنون مىفرماين :
ممكنست بگوييم :
در موارد مذكور هيچ اشكال و ترديدى نبوده بلكه مىبايد گفت در هركجا كه در حسن تكليف تنجيزى شك كنيم مىتوان اصالة البرائه از تكليف جارى كرد و از جمله موارد مزبور سه موردى است كه به آنها اشاره نموديم و حاصل كلام آنكه :
در هركجا كه حسن تكليف تنجيزى مشكوك باشد همچون موارد سهگانه مذكور حكم آنست كه نسبت به تكليف مىتوان اصالة البرائه جارى كرد .
بسپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
اگرچه اين بيان فى حدّ ذاته صحيح و پسنديده است ولى در مقام سنجش با بيان ديگر بايد اعتراف نمود كه آنچه ذكر شد هيچ اولويّت و برترى بر مطلبى كه اكنون تقرير مىكنيم ندارد و آن اينستكه بگوييم :
در تمام مواردى كه تكليف تنجيزى مشكوك است مرجع اطلاق خطاباتى است كه ما را از محرّمات بازداشته و به اجتناب از آنها فرمان دادهاند و تحقيق و دقّت در آنها مقتضى است كه بپذيريم اين خطابات اطلاق داشته و هيچ تقييدى به آنها وارد نشده است .
بلى ، قيد ابتلاء مطلبى است جداگانه و مىتوان بجرئت ادعاء نمود كه :
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٩