قوله : انّه لا فرق فى ذلك : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » بوده و مشار اليه « ذلك » وجوب ارشادى مىباشد .
قوله : و امّا حكمهم بوجوب دفع الضرر المظنون شرعا : ضمير در « حكمهم » به فقهاء راجع است .
قوله : فهو خارج عمّا نحن فيه : زيرا كلام و صحبت ما در ضرر اخروى يعنى عقابى مىباشد كه وجوب دفعش ارشادى است اگرچه وجوب مزبور مستند به اخبار باشد .
قوله : لانّ الضرر الدنيوى ارتكابه مع العلم حرام شرعا :
مقاله مرحوم تنكابنى در ايضاح الفرائد
مرحوم تنكابنى در ذيل عبارت مذكور مىفرمايد :
بين ضرر دنيوى و ضرر اخروى فرق است و وجه فرق آنست كه :
ضرر اخروى ( عقاب ) قابل آن نيست كه حكم شرعى مولوى آن را خاطرنشان بكند بخلاف ضرر دنيوى واقعى زيرا اگر چنين ضررى متعلق قطع و يقين واقع شد حرمت بر آن مترتب مىشود و در صورتى كه ظن به آن تعلق بگيرد از دو حال خارج نيست يا ظن مزبور بخاطر اجماع يا دليل شرعى ديگرى حجّت است و از طرف ديگر معتقديم كه مخالفت حكم ظاهرى موجب عقاب است كه در اينفرض بر مخالفت مظنون الضرر عقاب مترتب مىباشد .
و يا ظن مزبور حجّت نبوده و يا اگر حجت باشد مخالفت حكم ظاهرى را موجب عقاب نمىدانيم كه در اينفرض البته مخالفت مظنون الضرر عقابى بدنبال ندارد و از اين توضيح معلوم مىشود كه مقاله مرحوم مصنّف مبتنى است بر التزام به ثبوت عقاب در مخالفت حكم ظاهرى .