يعنى حلال و حرام در موردى اجتماع نمىكنند مگر آنكه جانب حرام بر حلال غلبه دارد .
يعنى : اگر در موردى محرّمات و محلّلات با هم مشتبه بودند به هرفردى كه برخورد نموده و احتمال حرام و حلال بودنش را بدهيم احتمال حرمت مقدّم بوده لازم است آن را ترك كنيم .
و نيز مانند :
روايت مرسلهاى كه پيشتر نقل شد يعنى :
اتركوا ما لا بأس به الخ :
يعنى : چيزى كه ارتكابش بىاشكال است را ترك كنيد تا بدينوسيله از آنچه در واقع ارتكابش اشكال دارد اجتناب و حذر كرده باشيد .
از اينحديث شريف نيز لزوم اجتناب از موارد شبهه و اطراف علم اجمالى به خوبى استفاده مىشود : البته ناگفته نماند اين روايت مرسله بوده لاجرم از اين حيث ضعيف است ولى ضعف آن با شهرتى كه در اين جا تحقّق دارد و اجماعى كه فقهاء سابق الذكر ادّعا فرمدهاند جبران مىشود و ديگر دغدغهاى از جهت ضعف سند وجود ندارد .
و از جمله اين اخبار روايت ضريس است كه مورد آن روغن و پنيرى است كه در ممالك مشركين درست مىشود ، امام عليه السّلام در اين حديث فرمودند :
امّا ما علمت انه قد خلطه الحرام الخ :
امّا روغن و پنيرى را كه مىدانى با حرام مخلوط است البته مخور و آنچه را كه خلط و مزجش را نمىدانى بخور .
به اين حديث شريف نيز مىتوان استدلال نمود بر لزوم اجتناب از موارد شبهه چه آنكه عنوان « خلط » بر مورد مشتبه صادق است لذا به نصّ اين حديث لازم است از آن اجتناب شود . و نيز مانند روايت بن سنان :
كل شيئ حلال حتّى الخ :
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 101
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠١