است يا شراب ابدا بر وى واجب نيست كه فحص كرده و جهل خود را بر طرف نمايد چنانچه بر كسانى كه ارشاد جهّال و تعليم به آنها واجب است اصلا ازاله اين گونه از جهل و نادانى لازم نيست چه امام معصوم عليه السّلام و چه ديگران چه آنكه موارد رجوع به امام عليه السّلام يا نوّاب آنجناب عبارتست از تكاليفى كه به واقع تعلّق گرفتهاند بطورى كه اگر مكلّفين نسبت به آنها جاهل باشند معذور نبوده و ترك آنها موجب عقاب و مؤاخذه مىباشد .
مطلب ديگرى كه مصنّف عليه الرّحمة در اينمقام ايراد فرمودهاند اينستكه :
مسئله علم امام عليه السّلام را در اينجا مطرح كردن و اينك كميّت آن از حيث عموم و خصوص و كيفيّتش از جهت ارادى يا غير ارادى بودن را مورد بحث قرار دادن به نظر صحيح نيست زيرا در اينمسئله ابدا ما بفكر و فراست خود نمىتوانيم صحبت كنيم و تنها راه آن استناد به اخبار و رواياتى است كه از ذوات مقدّسه و مطهّره خود حضرات معصومين سلام اللّه عليهم اجمعين صادر شده و به دست ما رسيده است و متأسّفانه در اين باب از احاديث وارده مضمونى كه بتوان به آن اطمينان پيدا كرد استفاده نمىشود پس سزاوار است علم ايشان را بخودشان واگذاريم و از پيش خود چيزى را نگفته و بىجهت ديگران را به حيرت و سرگردانى نياندازيم .
قوله : لا مدخل له : يعنى لا مدخل له فى ما بصدده .
قوله : و ازالة الشّبهة فيه : يعنى و لا يجب ازالة الشّبهة فيه .
قوله : و لا من غيره : يعنى و لا من غير الامام عليه السّلام .
قوله : من الطّرق الممكن منها : بيان است براى « من غيره » .
مؤلّف گويد :
از جمله طرقى كه ممكن است بواسطهاش ازاله جهل و اشتباه شود ولى در اينجا رجوع به آن لازم نيست رجوع بامارات مىباشد .
قوله : من حيث العموم : يعنى بگوئيم امام عليه السّلام به تمام اشياء عالم و آگاه هستند .
قوله : و الخصوص : يعنى بگوئيم امام عليه السّلام ببرخى از اشياء عالم و آگاه هستند و آن اشيائى است كه مورد نياز و احتياج آن حضرت است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 523
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٢٣