از بيان و شرحى كه قبلا ايراد نموديم به خوبى روشن مىشود كه كلام برخى از محقّقين مورد اشكال و تأمّل است و فعلا بخاطرم نمىآيد كه حضرات علماء در نظير محلّ بحث و كلام حكم به احتياط كرده باشند بلكه آنچه از ايشان ظاهر و روشن مىشود آنست كه در امثال آن برائت جارى مىنمايند .
شرح مقصود
قوله : و ربّما يظهر عن بعض المحقّقين الخ : برخى از محشّين فرمودهاند :
مراد از « بعض المحقّقين » مرحوم بهبهانى است ولى به نظر مىرسد كه اينطور نبوده و صحيح همان است كه مرحوم تنكابنى در ايضاح فرموده و آن اينستكه مقصود از بعض المحقّقين علّامه بحر العلوم قدّس سرّه در كتاب مصابيح مىباشد .
قوله : الفرق بين هذه الامثلة : مقصود از « هذه الامثله » مثالهائى است كه در آنها قطع داريم باشتغال ذمّه بخصوص دو يا سه و احتمال بيشتر از آن نيز داده مىشود مثل اينكه بفوت نماز عصر يا عصر و ظهر علم داشته و احتمال مىدهيم غير از ايندو نماز ديگرى نيز فوت شده باشد يا اجمالا مىدانيم از ابوين نماز ظهر و عصر يا ظهر و عصر و مغرب فوت شده و در غير اين سه نماز ديگر محتمل است كه فوت شده باشد يا اجمالا مىدانيم كه بواسطه اجير شدن نماز ظهر و عصر يا ظهر و عصر و مغرب بر ما واجب شده امّا غير اين سه را علم نداشته بلكه صرف احتمال فوت شدنش را مىدهيم .
قوله : و بين ما نحن فيه : ما نحن فيه عبارتست از قطع باشتغال ذمّه بمتعدّدى كه بعضى از آنها يعنى اقلّ معلوم الوجوب بوده و برخى كه اكثر باشد مشكوك الوجوب مىباشد .
قوله : حيث حكى عنه : حاكى مرحوم صاحب مفتاح الكرامة مىباشد .
قوله : صاحب الذخيرة : يعنى مرحوم سبزوارى .
قوله : قال : يعنى قال بعض المحقّقين ( مرحوم علّامه طباطبائى ) .
مقاله مرحوم بارفروشى
مرحوم محقّق بارفروشى مىفرماين :