بوده و ثواب بر فعل مترتّب مىباشد ولى در دو احتمال ديگر و بعبارت جامع در صورت دوران امر بين وجوب و غير استحباب معلوم نيست كه احتياط رجحانى داشته باشد بلكه در آن دو احتمال وجود دارد كه هيچيك از ايندو احتمال بر ديگرى ترجيحى ندارد :
الف : احتياط نمودن و اتيان كردن بفعل .
ب : ترك احتياط و رها نمودن فعل .
بلكه از نظر ما اقوى اينستكه احتياط راجح نبوده و احتمال دوّم اقوى مىباشد .
و دليل ما بر اينمدّعا آنست كه :
محلّ كلام عبادتى است كه محتمل الوجوب مىباشد و بدون ترديد در عبادت توجّه و تعلّق امر شارع به آن بايد محرز و معلوم باشد تا بتوان آن را به قصد امر يا بهتر بگوئيم به نيّت تقرّب بياورد و حال آنكه در مورد دوران امر بين وجوب و غير استحباب توجّه و تعلّق امر بمحتمل محرز و معلوم نيست لذا چگونه بتوان آن را بعنوان عبادت و به قصد امر آورد .
لازم به تذكّر است كه تعلّق امر به عبادت لازم نيست تفصيلى باشد بلكه در صورت توجّه امر اجمالى نيز مىتوان مأمور به را عبادت به حساب آورد نظير محتملات چهارگانه در فرضى كه قبله نسبت به چهار طرف مشتبه باشد چه آنكه هركدام از صلوات اربعه اجمالا مأمور به هستند از اينرو جملگى عبادت مىباشند .
بهرحال در دوران امر بين وجوب و غير استحباب مشكل بتوان احتياط نمود و فعل را بعنوان عبادت آورد زيرا تعلّق امر بفعل معلوم و محرز نيست .
سؤال
همانطورى كه قبلا اشاره شد اين احتياط راجح و پسنديده بوده و بر فعل اتيان شده ثواب مترتّب است حال اگر اينمعنا را معترف باشيم احراز امر و توجّهش بفعل سهل و آسان است زيرا مىگوئيم نفس ترتّب ثواب بر فعل كاشف است از وجود امر .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 576
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٧٦