مسئله اوّل
در بيان مشتبه الحكمى است كه منشاء شبهه عدم نصّ معتبر مىباشد مثل اينكه خبر ضعيف يا فتواى جماعتى بر وجوب فعلى مانند دعاء در وقت رؤيت هلال يا نظير استهلال ماه مبارك رمضان بما رسيده باشد .
حكم مسئله اوّل
معروف و مشهور بين اخباريين در اينجا آنست كه با مجتهدين موافقت كرده و همچون ايشان به اصالة البرائه و عدم وجوب احتياط عمل مىكنند .
مقاله محدّث حرّ عاملى عليه الرحمه در وسائل
مرحوم شيخ حرّ عاملى در كتاب قضاء وسائل مىفرمايد :
اختلافى بين علماء نيست در اينكه هنگام شك وجوب منفى است مگر آنكه به اشتغال ذمّه نسبت به عبادت معيّن و بخصوصى علم داشته و شك كنيم در اينكه كداميك از دو فرد واجب هستند همچون قصر و اتمام يا ظهر و جمعه و كفّاره واحد براى صيد يا دو كفّاره براى آن و امثال اينها .
البتّه در اين صورت تكليف آنست كه بين هردو عبارت ( ظهر و جمعه ) بايد جمع نمود زيرا ترك هردو با هم قطعا حرام است زيرا نصّ بر اينحرمت دلالت دارد و از طرف ديگر جزم بوجوب احد الفردين بطور لا على التعيين نيز حرام مىباشد ، بناچار راهى غير از جمع بين هردو نداريم .
پايان كلام شيخ حرّ عاملى ( ره )
شرح مقصود
مطلب دوّم عبارتست از بيان حكم شبهه وجوبيّه يعنى موردى كه امر دائر است بين وجوب شيئى و اينكه متّصف باشد بيكى ديگر از احكام خمسه تكليفيّه .
مسائل در اينمطلب نيز چهارتا است به اين شرح :