اگر در تمام موارد احتمال و شبهه بخواهيم احتياط كنيم و اين امر مستحسن را رعايت نمائيم بدنبالش اين محذور و مفسده هست كه نظام اجتماع مختل مىگردد و همانطورى كه مرحوم محدّث سابق الذكر خاطرنشان نمود شخص بايد به لقمه واحدى اكتفاء كرده و بقيّه وقت را به احتياط و اجتناب از موارد شبهه بپردازد بلكه ما مىگوئيم بيش از آنچه ايشان فرمود لازم مىآيد و چون خالق متعال حكيم على الاطلاق است حكمتش مقتضى نيست ما را بچنين عمل شاق و مفسدهانگيزى مكلّف كرده باشد چه آنكه چنين تكليفى مسلّما موجب نقض غرض او مىگردد زيرا غرض حكيم برپا بودن نظام و عدم فتنه و آشوب بوده در حالى كه لزوم احتياط در تمام موارد شبهه فتنهزا و باعث اختلال در نظام است بنابراين جمع بين حسن احتياط و رعايت نظام مقتضى است كه احتياط را تبعيض كنيم از اينرو چهار احتمال قائم است :
1 - تبعيض بحسب موارد .
2 - تبعيض بحسب احتمالات .
3 - تبعيض بحسب محتملات .
4 - تبعيض بين موارد اماره .
شرح احتمال اوّل و ضعف آن
احتمال اوّل اينستكه بگوئيم : چون از طرفى احتياط امر مستحسن و پسنديدهاى است كه عقل و نقل بر آن متّفقند و از جانب ديگر عمل به آن در كلّ موارد احتمال و شبهه تالى فاسد دارد لا جرم براى فرار از وقوع فساد مىگوئيم احتياط تا جائى حسن دارد و عمل به آن در موارد شبهه تا حدّى عقلا و نقلا پسنديده است كه منجر به اختلال نظام نشود و در صورت منتهى شدن به آن قبيح مىباشد .
اين احتمال ضعيف بوده و نمىتوان به آن تكيه نمود زيرا مقدار اين موارد كه به اختلال نظام منجر نشوند معلوم نيست و تحديد و تعيين آن در نهايت صعوبت و غايت عسر مىباشد پس تفوّه و طرح اين احتمال صرفا يك احتمال فكرى بيش نبوده كه در