تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 75

مساهمون:

ص٧٥

شرح استدلال منكرين ملازمه بين حكم عقل و شرع به آيه شريفه

منكرين ملازمه بين دو حكم عقل و شرع به آيه مذكور بر اثبات مدّعاى خود متمسّك شده و مىگويند : خداوند متعال در اين آيه از نفى عذاب بر ارتكاب قبايح عقليّه همچون ترك واجب عقلى يا انجام حرام عقلى پيش از بعث رسول خبر مىدهد . و پس از ثبوت حكم عقل بوجوب فعلى يا حرمتش با عدم عذاب بر مخالفتش مىتوان استظهار نمود كه بين حكم شرع و عقل هيچ‌گونه ملازمه‌اى نيست بلكه بنفس همين آيه مىتوان استدلال بر عدم ملازمه نمود چون عقل حكم به استحقاق عقاب نموده ولى شرع حكم نمىنمايد .

شرح دفع استدلال مزبور

مرحوم وحيد بهبهانى درصدد دفع اين استدلال برآمده و مىفرماين : آيه بر اين معنا و مدّعا دلالت ندارد بلكه مفادش اينست كه قبل از ورود بيان نقلى مرتكب خلاف را عذاب فعلى نمىنمائيم پس عذاب منفى فعليّت عذاب است و اين از نفى استحقاق اعمّ مىباشد يعنى عقل حكم باستحقاق عقاب نموده نه فعليّت آن و شرع استحقاق را نفى نفرموده تا با حكم عقل تنافى داشته و بدين ترتيب ملازمه بين اين دو را بتوان نفى نمود بلكه صرفا فعليّت عذاب را كه عقل راجع به آن حكمى ندارد نه اثباتا و نه نفيا سلب و نفى مىنمايد پس باتوجّه به اين نكته ممكنست استحقاق عقاب از نظر شرع نيز ثابت باشد پس آيه شريفه بر نفى ملازمه بين حكم عقل و شرع دلالت ندارد .

شرح اشكال تناقض از جانب مرحوم محقّق قمى رضوان اللّه تعالى عليه

مرحوم صاحب قوانين در تضعيف جمع بين استدلال به آيه جهت اثبات برائت و ردّ ملازمه بين حكم عقل و شرع مىفرماين :
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 75 | سيد محمد جواد ذهنى تهرانى