ترجمه :
مناقشه مرحوم مصنّف در استدلال به آيه
مرحوم مصنّف مىفرماين :
اشكالى كه در اين استدلال مىباشد آنست كه ظاهر آيه اخبار است از وقوع عذاب در ازمنه پيش ، پس از بعث رسل و فرستادن انبياء عظام ، بنابراين آيه مذكور اختصاص پيدا مىكند به عذاب دنيوى كه در امّتهاى گذشته واقع شده است .
شرح مقصود
حاصل فرموده مصنّف عليهالرّحمه اينست كه :
آيه شريفه از مورد بحث ما خارج و ارتباطى با آن ندارد زيرا مسئله ما در اينجا ، مسئله برائت است و آن در جائى فرض مىشود كه احتمال عقاب اخروى داشته باشد و حال آنكه ظاهر آيه به مقتضاى لفظ « كان » كه بر استمرار فعل در ازمنه پيشين دلالت دارد عذاب دنيوى بوده كه در امم گذشته رخ داده است و مؤيّد اين معنا همانطورىكه محقّق بارفروشى فرمودهاند آيهاى است كه بعد از آيه مذكور وارد شده و آن اينست كه :
وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفِيها فَفَسَقُوا فِيها فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ
الآية .
قوله : و فيه انّ ظاهره : ضمير در « فيه » به استدلال به آيه و در « ظاهره » به قوله تعالى يعنى آيه عود مىكند .
قوله : فيختصّ بالعذاب الدّنيوى : ضمير در « يختصّ » به قوله تعالى راجع است .
متن : ثمّ انّه ربما يورد التّناقض على من جمع بين التّمسّك بالآية فى المقام و بين ردّ من استدلّ بها لعدم الملازمة بين حكم العقل و حكم الشّرع بانّ نفى فعليّة التّعذيب اعمّ من نفى الاستحقاق ، فانّ الاخبار بنفى التّعذيب ان دلّ على عدم التّكليف شرعا فلا وجه للثّانى و ان لم يدلّ فلا وجه للاوّل .